_ Nếu số lượng " thuyền chiến " của thủy quân đàng trong là 200 thì ko kém gì lực lượng của Holy Leage trong trận thủy chiến Lepanto năm 1571, vốn lớn nhất thời phục hưng bên Tây. Trong đó phe Holy Leage có 214 galleys và 6 pháo hạm galleasses , phe Thổ Nhĩ Kỳ có 243 Galleys. Bạn đừng bảo dân đàng trong giàu ko kém cả phe Holy Leage Tây Âu nhé, vốn tụ tập hầu như toàn bộ thủy quân Ý, Genoa, Venetian, Neapoli, và có sự hỗ trợ từ Anh, Tây Ban Nha, Hà Lan, các quốc đảo Sicily, Malta ( thèng Pháp lại về phe Thổ Nhĩ Kỳ, cái này là sự thật ). Và tất nhiên là cái khối liên minh đó nó giàu gấp nhiều lần đàng trong, vốn còn phải bán thổ sản thô đổi vũ khí từ thuyền buôn Tây :3 Cái số lượng 200 thuyền chiến đàng trong đó chưa biết đúng ko , nhưng chắc chắn là ko phải thuyền chiến chuyên dụng.
_ Tiếp nữa là, các giáo sĩ có lẽ sẽ nhầm kha khá vì họ không quen thuộc cách hành binh của các quốc gia châu Á nói chung và Vn nói riêng. Ở Châu Âu, thuyền buôn là tư nhân, thuyền chiến là nhà nước quản lý, nhưng sở hữu cũng là tư nhân luôn, vì nó thuộc về các quý tộc đẳng cấp cao. Thuyền của họ bình thường dùng để bảo vệ con đường buôn bán trên biển và các bên cảng khỏi bọn hải tặc ( và hệ thống buôn bán đó cũng là tư nhân ). Khi chính quyền tổ chức chiến tranh trên biển, nhà nước sẽ bỏ tiền " thuê " lại, hoặc quý tộc góp " cổ phần " vào chiến tranh, trong đó bỏ ra thủy thủ, thuyền chiến. Khi kết thúc, dù thắng hay thua, cũng sẽ kết toán dựa trên đóng góp, lợi nhuận ( chiến lợi phẩm, nô lệ, tù binh, lợi nhuận từ thị trường ... ) hoặc lỗ vốn ( người chết, thuyền chìm ) chia theo cổ phần. Với người châu Âu thời phục hưng, chiến tranh cũng là 1 hoạt động buôn bán đặc biệt, vì thế đừng lạ kỳ. Mãi tới thời cận đại, khi mà Louis XIV sun king của nước Pháp tổ chức lại quân đội thành lực lượng chuyên nghiệp phục vụ hoàng đế, thì các tàu chiến mới dần dần quốc hữu hóa.
_ Ở vn nó khác, Hoàng đế tập quyền, nhưng ko chỉ huy được địa phương, mà cần sự đồng ý ủng hộ của các quý tộc địa phương khi tham gia chiến tranh. Thuyền bè thì lập tức trưng tập tại chỗ, góp vào hạm đội. Ở vn thời đó thuyền ko chia ra nhiều chức năng, mà gộp lại : vận lương, vận binh, thủy chiến, buôn bán, tất cả trong 1. Cũng vì thuyền cỡ trung cỡ nhỏ nhiều nên làm thế để tận dụng nguồn lực. Nhà nước ko nuôi cả đội thuyền chiến, mà chỉ có số ít thuyền to làm soái hạm chở tướng lĩnh, còn thuyền nhỏ tự động lấy của dân tham gia chiến đấu ( và dân chèo cũng góp vào dân phu luôn ) Oánh xong trả về lại tiếp tục buôn bán. Các giáo sĩ sẽ lầm tưởng ngần đó thuyền đều của nhà nước vì hạm đội rất đông đảo, tham gia chiến đấu nhiều. Nhưng thực ra đều là của dân bị trưng tập cả, bởi vì theo truyền thống châu âu, thuyền chiến là quân thường trực, ở đây lại ko phải.
_ Thời đó ở vn, chiến lược đường thủy là tận dụng chủ yếu cho vận tải quân sự, giao thông liên lạc là chính, dân chài, chèo thuyền, bốc vác bến tàu, đều là bán dân phu cả, thời bình làm công, buôn bán, thời chiến lập tức vào quân ( có thể coi là dân quân, phủ binh ) Tại sao đường thủy ko phải phục vụ buôn bán là chính ? bởi vì nho học, sĩ nông công thương ạ, nắm quyền là nho sĩ, địa chủ, họ ko quan tâm buôn bán mấy, tổ chức buôn bán nội địa thường nhỏ lẻ, thiếu hệ thống chuyên nghiệp như Tây Âu, đương nhiên sẽ ko sử dụng thuyền vận trọng tải lớn ( thuyền lớn là vận lương quân sự của nhà nước ). Tiếp theo là chính quyền cũng ko cho phép tư nhân nắm thuyền chiến ( chính sách hạn chế vũ khí dân gian để giảm bạo loạn ) và tư nhân cũng ko dùng thuyền chiến làm gì, vì thế chỉ có nhà nước được đóng thuyền to, thuyền chiến chuyên dụng. Nhưng nhà nước nào nuôi nổi hạm đội khổng lồ phục vụ thủy chiến ? Đó là 1 cái vòng luẩn quẩn thôi :)
_ Cuối cùng, các giáo sĩ sang là để truyền đạo, họ cũng ko phải quân nhân hay lính đánh thuê, ko quen thuộc hành binh. Dù họ học tập rất giỏi, có thể học hỏi lính đánh thuê và thủy thủ trên thuyền buôn về các kỹ năng quân sự, nhưng về bản chất, họ KO quan tâm tới quân sự, họ chỉ quan tâm truyền đạo thôi. Tới VN họ bị ảnh hưởng bởi cuộc nội chiến nên mới bất đắc dĩ phục vụ các chúa như một tư vấn viên quân sự kiêm môi giới buôn bán, nhưng thực chất họ ko phải. Vì thế ghi chép của họ có thể nhầm lẫn về quân sự là chuyện rất bình thường, mặc dù các con số ghi có lẽ đúng, nhưng ý nghĩa chưa chắc đúng. Nếu thực sự muốn tham khảo tư liệu quân sự, nên đọc ghi chép của các lính oánh thuê và sĩ quan quân sự Pháp, Bồ sang VN thời Tây Sơn, Nguyễn Ánh. Các giáo sĩ ghi chép về sự kiện xã hội có thể khách quan, nhưng riêng về số liệu quân sự, chắc chắn thua xa các sĩ quan quân sự đánh thuê đó.
p/s : tới cuối phục hưng, đầu cận đại, các pháo hạm trên 40 pháo ở Tây vẫn thuộc sở hữu tư nhân, nữ hoàng và hoàng đế Anh vẫn phải bỏ tiền túi tạo thuyền, vì thế bọn Anh mới có cái tên HMS ( his/ her majesty 's ship )
![[Rest In Peace] Panzerklein](/data/avatars/m/245/245380.jpg?1410517359){kind=avatar}
