Quỷ hay thần cũng chỉ là cách gọi sinh vật kỳ bí.
Thần thoại nào cũng thế, thần và quỷ là từ hiện tượng tự nhiên hoặc cây cỏ, động vật tồn tại lâu quá, mang sức mạnh vượt quá khả năng nắm bắt của người phàm.
Tổng thể thì thần có trăm ngàn vị thần, có tốt có xấu có trung lập, quỷ cũng nhiều tương tự có tốt xấu, haiten, tentacle các loại...
Thần này, phật kia phán rằng kẻ theo họ không giết chóc thì sau này thăng quan tiến chức; thì cũng có thần khác, quỷ khác đề cao bạo lực, chiến tranh.
Tôi với thằng bạn đang cày God of war, nhận xét rằng: Kratos đúng là thằng đéo bao giờ xài não, ai nói gì cũng nghe, thần kêu ăn c*t cũng ăn. Thần thánh thì incest, bạo lực, bất nhân, phi nghĩa.
Đặc điểm chung của tất cả mọi câu chuyện thần thoại hay tâm linh đều có điều cốt lõi sau: Lũ cừu càng tin/sợ, thì sức mạnh của thần/quỷ càng mạnh. Nếu thiên hạ vô nhân (không có người sống), ắt cũng chẳng còn thần quỷ gì ráo.
Vì vậy thần, quỷ, hay tâm linh gì đều là ảnh trong gương của nhận thức nhân loại. Con người có đặc điểm gì, thì mọi sự huyền bí cũng có đặc tính ấy.