^ Mình chơi con lcd dell dưới sign, chắc cũng tại bật chạy tối ngày nên nó tự nhiên đột tử, trước chạy vẫn tốt cho tới khi lỗi
_ Đọc osprey đúng là vẫn chỉ thuộc loại ... phổ cập lịch sử cho dân, chứ ko phải sách viết chuyên nghiên cứu lịch sử cho các học giả, nhà sử học, bởi vì viết 1 chủ đề lớn như vậy trong osprey mà chỉ trên dưới 100 trang thì quá mức ít, chỉ có thể coi là tiểu luận. Tuy vậy họ viết thế cũng khá đúng, dù là giản lược không ít cái hay ho, và ít nhất là ăn đứt mấy anh wiki

Cái được nhất ở osprey là : dễ đọc, nhiều tranh, và dễ kiếm về để đọc nên cứ thoải mái thôi
_ Đọc cái Landsknecht ~ lính oánh thuê đức tk 15 16, mình thấy nếu đúng như bên osprey viết, thì có nhiều cái rất thú vị, nhiều sự việc xảy ra đều có cái lý của nó chứ ko phải tự nhiên mà có.
_ Ví dụ : áo giáp, vũ khí và ngựa chiến, dù với sự phát triển của thời phục hưng, cũng khá đắt đỏ chứ ko phải trang bị đầy người. Lính landsknecht giá thuê là 4 guilders ( có thể coi là 4 đồng bạc ) 1 tháng, cao gấp rưỡi thợ giỏi ( thợ đá, thợ gạch ) với 2.5 guilders, lao động tay chân 1.6 guilders. Captain là 10 lần lính thường, 40 guilders, người xếp các hàng trước ( lính tiên phong đi đầu ) chiếm khoảng 1/3 số lính, là thuê gấp 2 lính thường, 8 guilders, người cầm cờ ( banners ) thuê tới 24 guilders, vì đây là công việc nguy hiểm, mất cờ là mất đầu, chỉ có cái chết mới chia lìa anh và lá cờ

( có 1 ghi chép là sau 1 trận chiến tàn khốc, 1 trung đoàn đức mất cờ, lính cầm cờ được tìm thấy giữa đống xác và khó ai nhận ra anh ta, vì anh ta mất 2 chân, 2 tay, mặt bị đâm nát và trong miệng cắn chặt 1 mẩu cán cờ

)
_ Giá tiền full bộ lính thường khoảng 12 - 14 guilders với quần áo, kiếm, dao găm, pike, và lính phải tự trang bị tất tần tật, kể cả lương ăn, quần áo chăn màn các kiểu, cái duy nhất trung đoàn trả cho lính là tiền, hết. Giá 1 bộ full plate 16 guilders, súng hỏa mai 3.5, pike 1, ngựa chiến 44 ( chưa kể các phụ tùng đi kèm như đạn chì, dầu mỡ, thuốc nổ, yên ngựa v...v... ) tức là lính đánh thuê bình thường, xác định đi chiến dịch khoảng nửa năm liên tục mới kiếm được 1 bộ plate, cả năm mới có ngựa ( vì còn phải trả tiền ăn uống ngủ nghỉ ). Nếu liều mạng tham gia đội tiên phong, thì được trả gấp 2 bình thường, hay còn gọi là doppelsoldner, và họ thường điều kiện là phải có full plate, tức là đã là veteran 6 tháng ( tức khoảng 2 chiến dịch mà chưa ngỏm ) Có thể thấy là giá thuê lính tráng khá là cao ở phương Tây, nhưng không vì thế mà trang bị vũ khí rẻ đi, mà vẫn thuộc loại đắt đỏ, chỉ có những người có vốn hoặc thực sự liều mạng ( hoặc may mắn sống sót ) mới có thể có trang bị tốt.
_ Lính đánh thuê thời đó, nổi nhất là Thụy Sĩ, và họ gọi là Reislaufer theo tiếng Đức ( người TS cũng nói tiếng Đức ). Họ nổi bởi cách tổ chức chiến đấu của người TS là ... kỳ quái nhất trong thời kỳ đó, với kiểu tác chiến tập đoàn bộ binh mass infantry. Khác với nhiều người nghĩ, người TS thành lập các tập đoàn bộ binh cũng ko phải là có tổ chức tốt như nhiều người tưởng, mà trái lại, họ tổ chức khá ... lỏng lẻo, với 1 đám đông lính đi theo 1 banner do 1 người lãnh đạo nổi tiếng trong vùng, làng, trấn. Và nhiều đội như vậy, sẽ tạo thành 1 đám đông nghịt có khi tới 1 vạn người, tiến bước theo các banner khác nhau, theo cùng 1 hướng đi và tiếng trống dẫn nhịp.
_ Cái khác ở TS so với các đội quân khác, là tuy họ tổ chức lỏng lẻo ( thường chỉ có 2 - 3 cấp quan quân cho hàng vạn người ) nhưng huấn luyện đội ngũ thì best châu âu, nên 1 vạn người hoàn toàn có thể tiến lên cực nhanh theo 1 hướng xác định, và họ có tinh thần khá quyết tử, liều mạng, tất cả vì màu cờ sắc áo của canton mình. Với lính TS, lá cờ của canton có thể coi là linh hồn của cả đội quân, là kim chỉ hướng tiến lên phía trước, đạp bằng mọi kẻ địch, 1 banner đó giá trị gấp nhiều lần cánh quân, quân có thể bại nhưng cờ không thể mất, mất cờ là cả canton chịu sỉ nhục vô cùng. Với cái tư tưởng kỳ cục, thuần túy như vậy, 1 khi banner TS tiến tới đâu là cả đội quân ào ào lao tới đó bất kể thương vong, điều đó gây 1 bất ngờ lớn với mọi đội quân cả 2 phe ( cả phe đối địch và phe thuê TS ) và kết quả thường là phe địch đại bại vì bị xuyên thủng phòng tuyến. Có nhiều đội quân từng học theo kiểu TS, cả về kết cấu pike block, mass infantry, banner, nhưng họ đều không thành công lắm ( ví dụ Scotland đại bại trước quân Anh trong trận Flodden 1513 ) vì họ thiếu cái tinh thần Thụy Sĩ, vốn là cái gốc của cả đoàn quân.
_ Người sáng lập ra Landsknecht Đức, là Maximilian I của Holy Roman Empire thực tế là học tập từ thất bại cay đắng của người tiền nhiệm, là dượng của ông, Chales The Bold, trong cuộc chiến Burgundy. Quân của Đức thời đó có thể coi là được tổ chức tốt nhất châu âu, trang bị tốt nhất, sĩ quan chuyên nghiệp nhất, hậu cần mạnh nhất, vận tải tốt nhất, nhưng họ lại đại bại ở Nancy trong tay người Thụy Sĩ, thậm chí Chales còn chiến tử. Vì thế Maximilian I rút kinh nghiệm từ thảm họa này, và học tập kẻ địch. Ông vừa lên ngôi, cần 1 lực lượng quân sự cực mạnh, nhưng cũng phải cực nhanh tập kết, phản ứng nhanh, lại giá thấp, để bảo vệ 4 mặt của HRE. Kết quả là lực lượng Landsknecht Đức ra đời với khung hình là lính đánh thuê Thụy Sĩ, nhưng tổ chức là kiểu Đức với hệ thống sĩ quan chỉ huy, sĩ quan phụ tá, hậu cần các kiểu, thậm chí có cả 1 đội ngũ ... gái đi kèm, với 1 sĩ quan chuyên để chỉ huy đám này
_ Trước Landsknecht, chỉ có các Canton Thụy Sĩ mới là những đội ngũ lính đánh thuê chuyên nghiệp nhất Châu Âu, vì họ thường kết bè đi theo 1 đội quân duy nhất trong từng Canton, nên có sự gắn kết cao độ, tổ chức huấn luyện cực tốt, tinh thần trung thành, xả thân vì canton, và vì thế sức chiến đấu ( cũng như giá thuê ) luôn là cao nhất. Bởi vậy, khi Landsknecht ra đời, lính đánh thuê Đức tràn ngập khắp nơi với số lượng đông gấp nhiều lần, liền trở thành đối thủ cạnh tranh mạnh mẽ với TS. Chặn miếng ăn thì khác gì giết người ? Và mối thù truyền kiếp giữa lính TS và lính Đức từ đấy ra đời, Landsknecht vs Reislaufer

Cũng chính vì sự thành lập Landsknecht nên mới có sự thành lập của Swiss ( trước đó ko có nước này ) Các Canton Swiss không muốn gia nhập HRE vì sự cạnh tranh của Landsknecht, thậm chí dẫn tới vài chiến dịch lớn giữa Đức và canton Swiss, nên sau thất bại của Landsknechts trên đất của Reislaufer, Maximilian liền hết hy vọng kéo các Canton Thụy Sĩ vào HRE. Có thể nói là trong chiến tranh, nếu 1 phe Landsknecht hay TS thắng, thì bên kia thể nào cũng bị đuổi tàn sát bằng hết, và phe nào thuê cả 2 đội này thì thể nào cũng đại bại vì mâu thuẫn nội bộ

Về cơ bản thì lính đánh thuê Thụy Sĩ thường là người Pháp thuê để chống lại người Đức, và tham chiến ở Ý hay biên giới Pháp - Đức. Người Đức ko thuê lính bộ binh đánh thuê hay trọng kỵ binh, vì họ có sẵn, chỉ thỉnh thoảng thuê kỵ binh nhẹ Ban căng sang đánh cùng. Và thị trường lính đánh thuê Châu Âu thời đó bị lũng đoạn bởi 2 tập đoàn này.
_ Nhưng cuối cùng thì trong các cuộc chạm chán giữa Đức - Thụy Sĩ, lính đánh thuê Đức lại thường bại nhiều thắng ít. Lý do có thể là sau 1 thời gian dài từ khi sáng lập, giá tiền thuê của Landsknecht ... không đổi sau hơn nửa thế kỷ, bất chấp lạm phát

Ngoài ra, do Maximilian I muốn khuyến khích sự phát triển của Landsknecht, ông áp dụng luật quân sự riêng của Landsknecht có thể đè lên luật dân sự ở nơi đóng quân ! Tức là lính Đức chỉ bị phạt nếu vi phạm quân luật, ngoài ra bỏ qua các luật lệ địa phương, nên càng về sau kỷ luật bên ngoài doanh của lính Đức càng ngày càng kém, tập thể càng ngày càng xuống dốc. Vì thế lúc đầu 2 phe Đức - Thụy Sĩ có vẻ ngang tay bất phân thắng bại, nhưng về sau phe Đức ngày càng yếu thế, trang bị cũng ngày càng kém, dù đông hơn nhưng tinh thần lại kém hơn không ít nên thắng ít thua nhiều và cuối cùng phải nhường đường cho ứng cử viên mới là Tercio Tây Ban Nha.