Một trong những ý kiến mang tính chê cốt truyện của ĐỤN CÁT mà mình đọc được từ những người đã xem phim là: cốt truyện sao đơn giản mà cũ thế? Tại sao âm mưu của đám Harkonnen lại bình thường vậy? Vì sao Leto biết có bẫy mà vẫn đi thẳng vào, bị ngu à?
Bài này viết ra để giải ảo cho suy nghĩ trên. Những ai suy nghĩ như vậy rõ ràng chưa nắm được tinh thần và chủ đề của ĐỤN CÁT.
Điều quan trọng cần phải nói đầu tiên: cái mà ĐỤN CÁT tập trung muốn nói không phải là bản thân cái âm mưu triệt hạ gia tộc Atreides của Harkonnen, mà là những thứ khác xoay quanh cái âm mưu đấy, cụ thể là chính trị. Âm mưu này nó chỉ đóng vai trò là plot device, tức là để vào cho có cái mà kể, chứ không phải thứ cần chăm chút quá.
Toàn cảnh cái âm mưu và những bước thực hiện kế hoạch của Harkonnen là gì? Và tại sao lại dẫn đến nó?
Tại thời điểm bắt đầu ĐỤN CÁT, gia tộc Harkonnen đã nắm giữ Arrakis trong 80 năm, và trở nên giàu có một cách không tưởng tượng nổi. Giá của hương dược ở Đế quốc là 620000 solari/dkg, thì hiểu là gia tộc nào nắm giữ Arrakis sẽ giàu có đến mức nào rồi đấy. Tuy nhiên, mặc cho việc giàu có, danh tiếng của Harkonnen vẫn rất tệ, và ngõ hầu không được tôn trọng mấy trong Hội đồng Landsraad. Gia tộc được kính trọng bậc nhất lúc bấy giờ là Atreides, và Công tước Leto là một con người được kính phục. Người ta gọi ngài là Leto Công Chính, và danh tiếng của gia tộc Atreides ngày càng cao. Việc này khiến Hoàng đế Padishah lo ngại, và khiến Nam tước Siridar của Harkonnen là Vladimir ngày càng ganh ghét. Do vậy, Nam tước và Hoàng đế đã bí mật bắt tay để vạch ra một âm mưu triệt hạ gia tộc Atreides.
Đầu tiên, Hoàng đế sẽ tìm một cái cớ để tước Arrakis khỏi tay Harkonnen, và trao cho Atreides, với lý do để cải thiện tình hình khai thác hương dược và chấm dứt xung đột với dân bản địa ở đây. Vì là chiếu chỉ, nên Atreides không thể từ chối. Hoàng đế vẫn là người nắm giữ quyền lực tối cao, và công khai thách thức ông ta thì sẽ phải đối mặt với quân Sardaukar khét tiếng. Công tước Leto không thể chối từ, và bắt đầu việc tiếp quản Arrakis. Và ngay khi có tin Công tước Leto đã ở trên Arrakis, Nam tước bắt đầu hành động ngay. Ông ta cho người giả vờ tấn công con trai Leto là Paul, dùng một bức thư từ gián điệp để gieo mối nghi ngờ và phân tâm Mentat của Atreides là Thufir Hawat. Sau đó, ông ta dùng tên gián điệp thực thụ để phá hệ thống Khiên chắn để quân của Harkonnen đổ bộ xuống. Hoàng đế sẽ góp phần bằng cách cho một quân đoàn Sardaukar mặc giả quân phục Harkonnen. Với việc Arrakis là một hành tinh không có vệ tinh nào theo dõi, Hội đồng Landsraad sẽ hoàn toàn mù tịt về cuộc đột kích, và quân lực của Atreides ở đây không thể so bằng ở quê hương của họ là Caladan, nên thất bại là điều không thể tránh khỏi. Và thế là sau khi mọi chuyện xong xuôi, tất cả sẽ chỉ biết rằng đây là cuộc đột kích đơn lẻ của Harkonnen, chứ Hoàng đế chẳng hay biết gì.
Âm mưu này không phải quá khó để nhìn ra. Công tước Leto biết rất rõ về chuyện mình đang dấn thân vào một cái bẫy. Ông thậm chí còn đoán được việc sẽ có quân Sardaukar mặc giả quân phục Harkonnen. Tuy nhiên, ông không thể công khai kháng chỉ Hoàng đế, cho nên dù biết là bẫy nhưng vẫn phải bước vào. Nhưng như thế không có nghĩa là Leto chịu bó tay mà không làm gì. Ông đã có những kế hoạch nhất định. Leto cử người thăm dò, tìm hiểu dân Fremen để xây dựng quân đội mới trên Arrakis. Leto biết cú đánh của Harkonnen sẽ sớm đến, nhưng ông nghĩ vẫn còn đủ thời gian chuẩn bị. Dự định của ông là xây dựng ít nhất năm tiểu đoàn lính Fremen, cộng với quân số vốn có, Leto sẽ có thể có khoảng một quân đoàn tinh nhuệ. Ông và Thufir cũng cho rằng cùng lắm sẽ chỉ có bốn đến năm tiểu đoàn Sardaukar do giá vận chuyển quân của Hiệp hội rất cao. Ngoài ra, Leto còn cho người đột kích và phá hủy một số cơ sở tích trữ hương dược của nhà Harkonnen trên chính quê hương của họ là Giedi Prime để Nam tước chưa thể manh động vội. Nếu mọi sự đi đúng theo dự tính, Atreides sẽ đủ sức đánh tan được cuộc đột kích, bắt được tù binh Sardaukar, và lấy đó làm cớ để gây sức ép lên Hoàng đế.
Tuy nhiên, quân Harkonnen đột kích sớm hơn Leto nghĩ, và với quân số lớn hơn dự đoán rất nhiều. Không ai nghĩ là nhà Harkonnen lại dốc túi đến như vậy (Nam tước đã tính rằng, chi phí vận chuyển quân lần này tốn nhiều đến mức nếu vắt kiệt Arrakis trong 60 năm thì may ra mới lấy lại được). Sự phản bội trong số các thuộc hạ của Leto cũng là một tác nhân lớn.
Như vậy, cốt yếu của mọi thứ xung quanh âm mưu và cuộc đột kích này là về chính trị. Hoàng đế đã lợi dụng mối thâm thù giữa Harkonnen và Atreides để loại bỏ một mối nguy tiềm tàng. Cái âm mưu này người trong cuộc đều nhận biết rõ, và đều có kế hoạch đối phó. Chỉ là có những biến số mà Công tước Leto không ngờ đến mà thôi.
Có thể Công tước Leto biết chắc mối nguy của mình và đã chuẩn bị cho cái chết, nhưng ông đặt hết hy vọng vào con trai mình - Paul Atreides, một cậu bé mới mười lăm nhưng sớm trưởng thành, có khả năng lãnh đạo, có tài trí, được huấn luyện theo đường lối của Bene Gesserit và có năng lực của một Mentat. Leto tin rằng Paul chính là tương lai của gia tộc Atreides.
Quả có thế thật, nhưng có vẻ tương lai thực tế hơi khác so với những gì Leto mong muốn.
Nguồn từ Facebook Hải Stark
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=3197513400533992&id=100008260899040