Klaus và cuộc cách mạng cho hoạt hình 2D truyền thống
Ngày mai Netflix sẽ cho lên sóng Klaus - bộ phim hoạt hình 2D do hãng phim SPA (Tây Ban Nha) sản xuất. Với những người không có chuyên môn, hầu hết có lẽ không thấy bộ phim này có gì đặc biệt, nhưng đã từ 4 năm nay, Klaus là một cái tên đã gây bao nhiêu sóng gió trong cộng đồng hoạt hình khắp thế giới vì kỹ thuật mới mang tính cách mạng đối với hoạt hình 2D truyền thống vẽ tay: Xử lý ánh sáng và hình khối.
Từ trước tới nay, trong phim hoạt hình 2D dù với trình độ kỹ thuật cao như Disney, hay các tên tuổi lớn như Ghibli hay Makoto Shinkai ở Nhật, nếu muốn tạo khối và tả ánh sáng cho nhân vật trong phim đều sử dụng một kỹ thuật được phát triển từ thời Bạch Tuyết, gọi là Cell-Shading, hiểu đơn giản là tô bóng bằng mảng cứng. Nhìn trong hình minh họa ở đây mọi người có thể dễ dàng hiểu được Cell-Shading truyền thống trông thế nào: Hoàn toàn chỉ đơn giản là nhân vật được tô màu phẳng, sau đó được phủ một lớp bóng có màu tối hơn, cũng phẳng để gợi về hình khối cho nhân vật. Kết quả chúng ta có những nhân vật như cắt dán đặt đè lên một cảnh nền được tô vẽ kỹ càng, hoặc có nhiều bộ phim lựa chọn một phong cách hình ảnh có nhiều sự ước lệ và cách điệu để loại bỏ hoàn toàn việc tả khối và ánh sáng.
Đây chính là lý do tạo ra sự khác biệt giữa một khung hình trong một bộ phim hoạt hình với 1 bức tranh concept art, một bức tranh minh họa trong sách hoặc trên tạp chí, một bức tranh treo tường được chăm chút hàng tháng trời, hoặc một bức ảnh. Nhân vật trong tranh tĩnh độc lập được tô vẽ ánh sáng, hình khối, chất liệu cùng lúc với cảnh nền để chúng hòa vào nhau, trở thành một, còn một bức ảnh thì giữ lại hình ảnh của nhân vật thật đứng trong một môi trường thật, phản ánh lại sự hoạt động thực tế của ánh sáng theo các nguyên tắc vật lý.
Lý do vì sao kỹ thuật này cho đến ngày nay vẫn được sử dụng, mặc dù rất nhiều các phần mềm hoạt hình như Toonboom hay TVPaint đã được phát triển, vì nó giúp đơn giản hóa và công nghiệp hóa quy trình làm hoạt hình. Cho dù có hàng trăm họa sĩ, các studio vẫn có một khối lượng cực kỳ đồ sộ các frame hình độc lập phải tô màu trong một thời gian hạn chế để phim có thể kịp ra mắt đúng ngày đúng giờ. Vì thời gian là vàng bạc, càng làm lâu thì giá trị kinh tế của sản phẩm càng giảm. Và còn bởi vì cho tới thời điểm hiện tại, kỹ thuật Cell-Shading này vẫn tốt, được ứng dụng ở mọi nơi, và hiệu quả không có gì phải bàn.
Nhưng đó lại cũng chính là một trong số những điều khiến cho hoạt hình 2D theo phong cách truyền thống như Disney thời xưa không còn có thể cạnh tranh trên màn ảnh rộng ngoài rạp với các sản phẩm 3D được nữa, vì chúng không thể mang lại những khung hình rực rỡ, có khối, có đầy đủ ánh sáng, "nhìn giống thật" như vậy được.
Cho đến khi đoạn teaser đầu tiên của Klaus được ra mắt trên mạng vào năm 2015, và khiến cho toàn bộ thế giới hoạt hình một phen hoang mang.
Từng khung hình trong Klaus, 24 hình/giây, các nhân vật đều có đầy đủ hình khối, các nguồn sáng chính phụ, chất liệu, và có màu sắc hòa lẫn vào cảnh nền giống như những bức tranh tĩnh concept art được tô vẽ công phu vậy. Có nhiều người khi mới xem, giống như mình đã nhanh chóng cho rằng họ sử dụng các phần mềm 3D, thậm chí còn nghĩ đây là phim hoàn toàn 3D, vì những hiệu ứng ánh sáng thế này cho tới thời điểm đó, chỉ có thể được thực hiện trong các phần mềm 3D. Nếu là 2D, thì không có lời giải thích nào khác đó là các họa sĩ đã phải ngồi tô bóng cho từng khung hình 1, 24 hình/giây, cho toàn bộ bộ phim dài hơn 1 tiếng rưỡi. "Không thể nào!" - hàng nghìn họa sĩ hoạt hình khắp thế giới cảm thán thầm trong đầu (hoặc gào lên điên loạn giống như mình lúc đó).
Và sự thật... gần đúng như vậy: Các họa sĩ chuyên về ánh sáng và chất liệu đã phải tô vẽ chi tiết cho các cảnh phim, nhưng thật may là không phải 100% từng khung hình trong 24 hình/giây, mà chỉ là những hình vẽ key frame (khung hình chính tả chuyển động) mà thôi. Còn lại những khung hình phụ để lấp đầy chỗ trống (in between) đã được sự hỗ trợ của các phần mềm máy tính được các studio kỹ thuật khác nhau ở châu Âu phát triển dành riêng cho dự án này. Thậm chí các công cụ này còn được đặt tên là "Klaus light and shadow" dựa theo tên bộ phim luôn.
Với sự xuất hiện của Klaus, SPA studio của cựu họa sĩ Disney Sergio Pablos (người sáng tạo ra Minions) thực sự đã phá tan một trong số những giới hạn lớn nhất lịch sử của hoạt hình 2D trong công cuộc tìm đến "tả thực", chính thức đuổi kịp hoạt hình 3D. Thậm chí theo quan điểm cá nhân của mình, kỹ thuật này còn cho phép các họa sĩ có nhiều cơ hội được làm việc bằng chính đôi tay của mình hơn, được thực sự đặt bút xuống và vẽ, thay vì chỉ chờ đợi các mô hình 3D thay thế nét vẽ của mình trong sản phẩm cuối. Hơn nữa, sản phẩm render của các phần mềm 3D, dù đẹp đến đâu, vẫn luôn thiếu cái sự "không hoàn hảo" đầy quyến rũ của các nét vẽ tay, và không thể mang lại được những hiệu quả nghệ thuật, những tính toán, quan điểm design, màu sắc, ánh sáng do từng họa sĩ đưa ra trong từng bức tranh, trong từng cảnh phim khác nhau.
Phim thì mai mới ra mắt, nhưng đối với cá nhân mình mà nói, một người hít thở hoạt hình để sống, thì cái ngày mà đoạn teaser của Klaus ra mắt, mình đã gào lên với mọi người xung quanh, và đã khóc. Mình đã xem đi xem lại hàng mấy chục lần không chán, đã bắt ép tất cả những ai mình gặp phải xem bằng được, và không ngừng giải thích đi giải thích lại cho họ về lý do tại sao Klaus lại đáng quan tâm hơn bất cứ sản phẩm hoạt hình nào khác.
Vì Klaus là minh chứng rõ ràng nhất cho sự cống hiến, sự đam mê, sự không ngừng tìm tòi và phá vỡ giới hạn nghệ thuật của Sergio Pablos và đồng sự, cũng như của những họa sĩ trong ngành hoạt hình khắp thế giới nói chung. Nó phản ánh sự không thỏa mãn, không thỏa hiệp với những gì họ đã có, đang có, và đã làm được. Điều này không chỉ đúng với Klaus, mà còn thực tế với tất cả các sản phẩm hoạt hình 3D hoặc Stop Motion khác tới từ các studio lớn như Pixar, Disney, hay Laika. Vì hãy nhìn lại sự phát triển, sự thay đổi chóng mặt của hoạt hình 3D từ Toy Story 1 cho tới nay là Toy story 4 với hàng tỉ những kỹ thuật phức tạp được áp dụng từ điện ảnh người đóng, những kỹ thuật về nhiếp ảnh mà thường chỉ có trong tự nhiên mới có.
Và đó mới là cái chúng ta cần học từ họ. Không phải công nghệ cao, không phải tiền bạc (Klaus có thời gian phát triển gần 10 năm, trong đó chỉ có 4 năm thật sự làm production), mà chính là tư duy không ngừng tiến về phía trước đó. Giống như Sergio Pablos đã nói trong 1 số cuộc phỏng vấn: "Tôi không muốn đưa hoạt hình 2D trở lại từ quá khứ, tôi muốn đưa nó thẳng tới tương lai".
Nguồn: Facebook Hà Huy Hoàng
Nên để dành dịp Giáng sinh coi, tháng 11 chiếu hơi sớm
)
để tối về xem lại 1 mình
