Dụ ngôn thợ làm vườn nho
“Khoảng giờ thứ ba [= 9 giờ sáng], ông trở ra, thấy có những người khác ở không, đang đứng ngoài chợ. Ông cũng bảo họ: ‘Cả các anh nữa, hãy đi vào vườn nho, tôi sẽ trả cho các anh hợp lẽ công bằng’. Họ liền đi” (cc.3-5a). Tốp thợ này chấp nhận được trả công theo số thời gian họ làm việc trong ngày. “Khoảng giờ thứ sáu [= 12giờ trưa] rồi giờ thứ chín [= 3 giờ chiều], ông lại trở ra và cũng làm y như vậy” (c.5b), tức là ông cũng thuê các tốp thợ với thỏa thuận “sẽ trả cho các anh hợp lẽ công bằng”. Hình như công việc ở vườn nho đang cấp thiết lắm, đến độ ông chủ phải ra chợ thuê thợ ngay cả khi trời đã về chiều. Hoặc có thể vì đó là mùa thu hoạch? Và nếu thế, sẽ không có gì ngạc nhiên khi có người hiểu rằng câu chuyện ngụ ý nói về cuộc phán xét cánh chung.
Khoảng giờ thứ mười một [= 5 giờ chiều] ông trở ra và thấy còn có những người khác đứng đó, ông nói với họ: ‘Sao các anh đứng đây suốt ngày không làm gì hết?’ Họ đáp: ‘Vì không ai mướn chúng tôi cả’. Ông bảo họ: ‘Cả các anh nữa, hãy đi vào vườn nho’.” (cc. 6-7). Khác với những lần thuê thợ vào giờ thứ ba, giờ thứ sáu và giờ thứ chín, lần này có một cuộc đối thoại, trong đó các người thợ cho biết rằng suốt cả ngày, không có ai mướn họ cả. Chắc chắn không phải vô tình mà tác giả câu chuyện lại đưa vào đây mẩu đối thoại này, nhất là câu trả lời rất thật của những người thợ thất nghiệp. Rõ ràng tác giả muốn cho thấy đây là những người thợ bị các người sử dụng lao động chê không thuê. Họ thất nghiệp suốt ngày vì họ bị coi là không chất lượng, không đáng để thuê làm việc. Tuy nhiên, ông chủ vườn nho của chúng ta, mặc dù biết tốp thợ này bị các ông chủ khác chê không thuê, vẫn sẵn sàng nhận họ vào làm việc trong vườn nho của ông, và là vào giờ thứ mười một, y như ông đã kêu mời những người thợ thuộc tốp thứ nhất. Họ cũng giống như những người thu thuế và những cô gái điếm được Đức Giêsu gọi mời vào Nước Thiên Chúa (x. 21,31) cho dù đó chỉ là những kẻ bị người ta coi là không xứng đáng, là đồ bỏ đi.
“Chiều đến, ông chủ vườn nho bảo người quản lý: ‘Anh gọi thợ lại mà trả công cho họ, bắt đầu từ những người vào làm sau chót tới những người vào làm trước nhất’” (c.8). Trả tiền công cho thợ vào cuối ngày làm việc là một thói tục phổ biến thời xưa. Ông chủ vườn nho ở đây có lẽ cũng chính là ông chủ nhà ở c.1 và c.11. “Vậy những người mới vào làm lúc giờ thứ mười một tiến lại và lãnh được mỗi người một quan tiền” (c.9). Không chỉ được lãnh tiền trước, những người vào làm việc sau cùng còn được lãnh mỗi người một quan tiền, bằng với số tiền mà ông chủ đã thỏa thuận nhóm thợ đầu tiên. Vì thế, “khi đến lượt những người vào làm trước nhất, họ tưởng sẽ được lãnh nhiều hơn. Thế nhưng họ cũng chỉ lãnh được mỗi người một quan tiền” (c.10).
“Họ vừa lãnh vừa cằn nhằn chủ nhà: ‘Mấy người sau chót này chỉ làm có một giờ, thế mà ông lại coi họ ngang hàng với chúng tôi là những người đã phải làm việc nặng nhọc cả ngày, lại còn bị nắng nôi thiêu đốt” (cc.11-12). Xét từ một quan điểm (và cũng là quan điểm đang chi phối cách nghĩ của những người thợ này), thì quả thực có vẻ như đang xảy ra một tình trạng bất công lớn ở đây.
“Nhưng ông chủ trả lời cho một người trong bọn họ: ‘Này bạn, tôi đâu có xử bất công với bạn. Bạn đã chẳng thỏa thuận với tôi là một quan tiền sao? Hãy cầm lấy phần của bạn mà đi đi. Còn tôi, tôi muốn cho người vào làm sau chót này cũng được bằng bạn” (cc.13-14). Ông chủ đã rất lịch sự và nhẹ nhàng trong câu trả lời của mình. Ông gọi một người thợ đang cằn nhằn: “Này bạn!”. Ông nhấn mạnh hai luận cứ: (a) vì ông thực hiện đúng thỏa thuận ban đầu, nên không thể nói có chuyện bất công ở đây, và (b) chính ý muốn của ông chủ vườn nho là căn cứ duy nhất của việc ông trả cho người vào làm sau chót cũng bằng người vào làm đầu tiên, cho dù họ làm ít hơn và hình như kém chất lượng hơn rất nhiều.
.
