AK phải duy trì cái khối lượng bệ khóa nòng, chỉ giảm khối lượng máy đi khi thu nhỏ đạn và sau đó là chuyển sang máy lùi có hãm. K có cấu tạo trích khí cực kỳ phức tạp về nguyên lý, chứ không đơn giản như cấu tạo. Nguyên lý phức tạp và cấu tạo đơn giản là đặc trưng đồ Nga. Người ta hay nói đó là trích khí xung, nhưng không phải như vậy. Lỗ trích khí của AK không to như trích khí xung, lại thẳng và dài, chứ không ngắn có hình tuye như trích khí xung. Phần piston của cơ cấu này rất ngắn và to nên nhiều người gọi đó là trích khí xung, bí quyết ở cái ống dẫn xiên. Trích khi xung tin cậy hơn hơn nhưng trích khí hành trình tiết kiệm khí trích hơn. Trích khí xung tức là bệ lùi nhận được một tốc độ trong piston ngắn, từ đó chuyển động theo quán tính, nhờ đó nó tích nhiều năng lượng vùa dễ dàng vượt qua các cản trở. Piston ngắn thoáng cũng khó hỏng hóc gây kẹt.
Cái nguyên lý của AK cũng cho tốc độ cao như xung, nhưng không phải bằng cách trích nhiều khí, mà bằng cách tận thu năng lượng của khí thuốc với hiệu quả cao và dồn vào trong một cú đấm ở đầu piston. Có thể so sánh với các piston khác về độ phức tạp nguyên lý và đơn giản về cấu tạo giống như so sánh động cơ turbine với động cơ piston. Lỗ trích khí của AK nhỏ, thẳng dài độ vài phân, chéo về sau và đâm thẳng vào mặt piston, khoang piston ở trạng thái đóng hết khá lớn, đến phân khối. Dòng khí chuyển động khá phức tạp. Nó tăng tốc trong ống hẹp như chuẩn bị lao vào cánh turbin, nhờ đó chuyển thế năng áp suất thành động năng và tiếp tục chuyển động khi đạn đã ra khỏi nòng, áp giảm. Dòng khí này đập vào mặt piston, bị cản lại và tăng áp trên khoang piston, nhờ động năng trong ống dẫn khí giảm từ từ, áp suất này duy trì lâu trong thời gian đạn đã ra khỏi nòng và có tác dụng như một hành trình ngắn. Nhờ đó, AK có động năng trích khí mạnh, có piston xung đúng nghĩa, nhưng không phải là trích khí xung và ống nhỏ thẳng dài ngắn chặn khí trích, trong khi vẫn thoáng và không hao khí đẩy đạn. Khe ống xiên về sau làm phản ứng này xảy ra chậm, không ảnh hưởng đến đường đạn.
M16 có ống dẫn dài cũng có cơ chế delay biến áp suất thành động năng, rồi lại thành áp suất như vậy, nhưng đó không phải tính toán của người thiết kế, mà chỉ là bớt đi cái piston, do đó chiều dài không tuân theo yêu cầu piston và không hợp, cụ thể hơn là quá yếu.
Về cơ cấu nguyên lý máy thì AK và M16 giống nhau. Đây là kiểu khóa nòng then xoay, thừa kế thừ thời súng trường bắn phát một kéo quy lát bằng tay Mosin và Mauser (thật ra có nhiều súng Bolt Action trước hai khẩu này, nhưng mức độ thành công thì quá còi cọc). Khóa nòng then xoay trông như cái ngón tay đầu có ngạnh, nếu có nhièu tâng ngạnh thì giống khóa nòng ren cắt của pháo, nhưng súng trường chỉ dùng một tầng. Xoay ngạnh đi rút về sau là mở khóa nòng, vỏ đạn được móc có lò xo giữ trên khóa nòng và gẩy ra ngoài. Đút khóa nòng vào xoay ngạnh ngược lại là nạng gài vào khe, khóa chặt nòng, sẵn sàng bắn.
AK và M16 không dùng thay quay khóa nòng như Mosin, mà khóa nòng được đặt trong bệ khóa nòng. Trích khí đẩy bệ khóa nòng lùi về sau, ngạnh giữ khóa nòng không lùi về, nhưng ren chéo trên bệ khóa nòng vặn khóa nòng để mở khóa buồng đạn. Khi khóa đã mở thì khóa nòng lùi về được và lùi theo bệ khóa nòng vẫn đang lùi tiếp. Lò xo đẩy về làm ngược lại.
Cơ chế của AK khác hẳn các cơ chế trích khí xung có tiết lưu hay dùng ở phương tây. Đây là một cơ cấu làm giảm thất thoát khí so với trích khí xung mà vẫn tận dụng ưu thế của nó. các cơ cấu này gọi chung là Shor Stroke Piston. Chúng cũng có một khoang tích áp trước mặt đỉnh piston như AK, nhưng khoang này được nối với nòng bằng một lỗ tiết lưu nhỏ. Nhờ lỗ tiết lưu này mà lượng khí qua ít. Khách biệt ở chỗ, lỗ tiết lưu này chỉ chuyển áp suất qua, không tích năng lượng vào động năng dòng khí, nên không hình thành cú đấm ở đầu piston và cản trở khí thoát ra lỗ trích vì chính khối lượng của khí thuốc. Vì không tính đến động năng nên không có dáng xiên ngược, làm lộn ngược chuyển động khí thuốc và kéo dài phản ứng, cho đến khi đạn ra khỏi nòng, giảm thất thoát.
Với ống dẫn khí của M16 nguyên thủy. Ống dẫn dài này lại phải ngăn bằng lỗ tiết lưu nhỏ, dẫn đến năng lượng bé và delay lớn. Nếu làm lỗ to thì ở cơ chế này, khí thoát đi nhiều, mà thoát ngược lại cũng nhiều. Óng dẫn khí này đã được coi là một phát minh lớn còn nay thì. Lỗ tiết lưu nhỏ, nhưng thể tích và chiều dài ống lớn, làm áp suất tăng chậm. Áp suất tăng chưa đủ thì đạn đã véo đi và không tăng nữa. Đây là trích khí ống tiết lưu nhỏ, không dùng động năng mà dùng áp suất, có thể so với AK như so động cơ piston với turbine.
Máy trích khí, gồm lỗ tiết lưu, ống dẫn, piston và ống piston của máy súng. Cơ cấu này trông có vẻ giống AK, nhưng lại quay về thời kỳ ban đầu của súng trường . Đây là piston hành trình điển hình.
Khẩu AR-18 có dáng rất giống AK và các súng trường khác, giá cũng rẻ, khỏe mạnh, tin cậy... Nó không cần công nghệ cao để chế tạo, dự định bán công nghệ cho Thế Giới III. Tuy nhiên, AK và M16 đã tràn ngập thế giới, hơn nữa, những nước được nhập công nghệ quân sự Mỹ thì lại được Mỹ (hay là Colt) dùng cách này hay cách nọ ấn M16 vào tay. Nhật và Anh có hai hãng mua AR-18, nhưng số lượng sản xuất AR-18 chỉ vài ngàn khẩu và chết yểu. Tuy vậy, cùng với cái khóa nòng hoa khế 7 tai, piston xung của AR-18 cực kỳ phổ biến, được rất nhiều loại súng nổi tiếng bắt chước.
Mệt quá mệt quá...tối viết tiếp!
Còn bộ trích khí AR-18, từ SVT-40 cũng piston cố định, cylinder di chuyển, cũng trích khí hành trình ngắn, cần đẩy rời, có lò xo đẩy về riêng.