Khách quan thì phải có bằng chứng, chứ ko phải khơi khơi ngồi chém " nhà Nguyễn nửa đầu TK19 có 30 con tàu gần bằng frigate chuẩn nửa cuối TK18 = > nhà Nguyễn mạnh nhất châu Á.... không lạc hậu lắm so với châu Âu.". Và như tôi nói, quân sự nó còn đi cùng với KT, biên chế trang bị, tức là vấn đề chính ko phải là " có cái gì" mà là " có bao nhiêu".
Làm gì có tài liệu hải quân các nước châu Á lúc đó đâu mà so sánh. Chưa kể quanh vùng gần như thành thuộc địa cả rồi. So ra chỉ có Thái , Miến, Tàu, VN, Triều Tiên và Nhật. Gọi châu Á mà chỉ gồm có mấy nước đó thì đâu gọi là châu Á?
Ông nói vậy thì tui hỏi ông, sao hồi 1858 ngoài trận Đà Nẵng ra thì ko còn 1 lần nào tàu Nguyễn ra đánh tàu Tây nữa? Đừng nói là sau chỉ 30 năm mà từ 1200 tàu biến thành 20 tàu nhé. Cũng đừng nói là đa số tàu bè nhà Nguyễn cả nước gom hết vào Đà Nẵng nên bị đánh chìm hết rồi nhé. Nhà Nguyễn thời Minh Mạng, Thiệu Trị, vẫn đóng tàu tà tà chứ có bỏ đâu.
Cũng như 1 lão giáo sĩ ngồi chém Tây Sơn bày ở Thị Nại đến 550 tàu, trong khi Thực Lục nhà Nguyễn confirm là 2 đại hiệu + hơn trăm tàu đủ loại. Vậy ông tin ông giáo sĩ hay tin tài liệu của kẻ vừa đánh bại Tây Sơn, có đầy đủ thông tin tình báo, khả năng xem xét tàn cuộc và đang cần phô trương chiến công?
Nếu nói anh giáo sĩ kia đúng, nhà Nguyễn sai, thì hỏi anh giáo sĩ làm cách nào mà biết được quân cảng Thị Nại - phòng tuyến cuối cùng của 1 phe - có chi tiết bao nhiêu tàu gì tàu gì, pháo gì pháo gì? Chẳng lẽ ảnh đến kêu Tây Sơn nộp sổ sách hay dàn tàu bè cho ảnh đếm? Khả năng cao nhất là ảnh nghe người đương thời đồn đãi nửa thực nửa hư, tham khảo thì được chứ sao mà chính xác được. Nội cái số liệu tàu bè Gia Long và Minh Mạng mà mỗi nguồn Tây du lịch nó nói mỗi khác kia.
-------------------------
Đó là chưa nói thời đại người ta upgrade lên pháo trên 30 pounder mà tàu to nhất nhà mình vẫn chỉ lèo tèo pháo từ 18 pounder trở xuống, đã thế số lượng lớn nhất cũng chỉ tương đương tàu hạng 6 của người ta, và cũng ko có những mẫu pháo mới như Paixhaus thì ông tính đánh tàu Tây kiểu gì?
Ông
giáo sĩ Le Labousse tường thuật về hạm đội nhà Nguyễn : "Theo giáo sĩ Le Labousse, bộ binh của chúa Nguyễn có tới tám ngàn người thiện chiến, thủy quân thì vượt hẳn thủy quân của các nước
Âu Châu đang đồn trú tại
Ấn Độ lúc bấy giờ. Ngoài 4 chiến hạm
[5], chúa còn có 40 chiếc làm theo kiểu bản xứ trong số đó có 5 chiếc mang được mỗi chiếc 46 khẩu
đại bác, 18 chiếc khác mang được từ 20 đến 26 khẩu. Các chiến thuyền chèo bằng tay có tới 100 chiếc lớn và 200 chiếc nhỏ để chiến đấu trên các mặt sông.
Tháng tư (
âm lịch),
chúa Nguyễn ra tới
Nha Trang (24
tháng 5-24
tháng 6). Để Thế tử Hy ở lại
Diên Khánh, còn chúa thì cho tướng sĩ đi đánh chiếm
Phú Yên, rồi sai lập nhiều kho lương ở đây." Các giáo sĩ Công Giáo là nhưng người thân cận và có ảnh hưởng trong triều đình Nguyễn Ánh thì nắm tình hình về quân đội Nguyễn Ánh, sai số không nhiều lắm.
Còn tường thuật về quân Tây Sơn là trong bức thư đề ngày 11-4-1801,
Ba-ri-dy – cố vấn người Pháp của Nguyễn Ánh, bấy giờ đang ở Gia Định, gửi cho Lơ-tông-đan (Letondal), viết về trận hải chiến ở cảng Thị Nại xảy ra trước đó hai tháng, có đoạn thống kê khá chi tiết về lực lượng quân thủy Tây Sơn, do đô đốc Võ Văn Dũng chỉ huy ở cảng này như sau:
“Quân lực địch do đô đốc thiếu phó chỉ huy gồm:
- 9
tàu (vaisseaux) loại 66 đại bác (cannons) cỡ 24 livres (cân Anh), mỗi tàu 700 thủy binh.
- 5
tàu, loại 50 đại bác, cỡ 24 livres, mỗi tàu 600 thủy binh.
- 40
tàu, loại 16 đại bác, cỡ 12 livres, mỗi tàu 200 thủy binh.
- 93
thuyền chiến (galères), loại 1 đại bác cỡ 36 livres, mỗi thuyền 150 thủy binh.
- 300
xuồng gắn pháo (chalooupes canonnières), loại 50 thủy binh.
- 100
tàu buồm kiểu Đàng Trong, loại 70 thủy binh”.
Cố vấn cho vua thì cũng nhận được tin tức tình báo của phe nhà Nguyễn . Nhà Nguyễn phải biết được tình hình địch, số tàu,cách sắp xếp vị trí mới dám đánh và đánh hay như vậy. Để quan sát hạm đội Tây Sơn thì có thể tìm vị trí cao xung quanh đầm, giả ngư phủ chạy xung quanh,người phục dịch vv... nhưng đơn giản chỉ cần trinh sát tìm vị trí cao nhìn xuống đầm bằng ống nhòm thôi.
Nói về hạm đội thì chỉ thấy nhà Thanh huy động lớn nhất trận hải chiến
https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Chuenpi 16 junk,13 thuyền phun lửa. Junks nhà thanh có từ 7-11 súng cỡ đạn từ 4-12 pounder thua xa chất lượng tàu chiến nhà Nguyễn. Về số lượng junks này trong 2 cuộc chiến tổng cộng mình đếm được nhà Thanh sử dụng 31 junks. Nếu bạn đếm được 150 chiếc xin mời dẫn nguồn.
So với Trung Quốc số tàu chủ lực vừa lạc hậu vừa it, hải quân Nhật Bản và Hàn Quốc quá yếu so với nhà Nguyễn, hải quân Xiêm và Miến Điện chắc ngang nhau, giờ chưa xét hải quân Indonexia và malaysia nữa thôi mà tôi thấy cũng không cần xét nhiều vì họ không có gì nổi bật về hải quân trong lịch sử. Vậy so với các nước lân cận Châu Á hải quân nhà Nguyễn thời Gia Long đã bá nhất rồi còn gì.
Đến 1858 thì nhưng tàu chiến gỗ đã quá hạn sử dụng rồi vì một tàu chiến gỗ chỉ dùng được tối đa khoảng 30 năm.
Duy trì đội tàu rất tốn kém nên thời Minh Mạng-Thiệu Trị hầu như không đóng thêm tàu chiến lớn. Đến thời Tự Đức thì các tàu thời Gia Long đã biến mất lâu rồi.