Nhận diện các dạng tham nhũng trong ngành y
Tham nhũng chỉ xảy ra ở những vị trí có chức quyền. Trong bài viết này tôi không vơ đũa cả nắm, nhưng thực tế cho thấy các tiêu cực trong ngành y xảy ra ở vị trí giám đốc bệnh viện bị phát hiện ngày càng nhiều. Cách đây trên 30 năm, "nguồn thu" của giám đốc (GĐ) bệnh viện công chỉ là lạng chè bao thuốc như bao trường hợp nhờ vả nhau trong xã hội lúc bấy giờ. Tôi nhớ năm 1983, khi tôi ra trường, bố dẫn tôi đến nhà người quen, lúc đó hình như là giám đốc sở y tế HN để xin việc, quà mang theo chỉ là gói chè thái 2 lạng. Hình như lần ấy không được việc. Vì không đúng chỉ tiêu chứ không phải vì quà ít. Thời bấy giờ không có khái niệm chạy tiền xin việc như sau này.
Bây giờ chức GĐ là một vị trí đắt giá. Theo các thông tin trong những chỗ gặp gỡ thân tình, người ta nói chức GĐ bệnh viện nhỏ có giá vài tỷ đồng, còn bệnh viện lớn thì vài chục tỷ hay hơn nữa. Mà ai mua chức thì phải có lãi, chẳng ai mua chơi cả. Vậy nguồn thu của GĐ ở đâu để mà hoàn vốn nhỉ.
- Tiền thuốc và vật tư tiêu hao
Các bạn ở ngoài ngành y chắc ngạc nhiên khi biết bệnh viện không được hưởng lãi khi tiêu thụ thuốc. Nghĩa là giá thuốc khoa dược nhập vào bao nhiêu thì BHYT thanh toán bấy nhiêu, không một đồng lãi. Mà thuốc là một mặt hàng kinh doanh, tất cả các khâu từ sản xuất, nhập khẩu, phân phối đều có lãi, riêng khâu cuối cùng quan trọng nhất là trực tiếp tiêu thụ thuốc thì lại không được hưởng lãi. Nó cũng giống như cửa hàng chữa xe máy, khi mình vào chữa xe, anh thợ nói tôi chỉ lấy tiền công thôi, còn phụ tùng tôi chỉ mua giúp, không tính lãi! Có tin được không ? Chẳng ai tin được cả. Vì nó méo mó quan hệ thị trường.
Các công ty dược cũng biết thế, biết cái quy định không tính lãi tiền thuốc là vô lý, là phi thị trường. Nên họ đã âm thầm sửa sai cho nhà nước. Tất cả các thuốc muốn vào bệnh viện phải chi 20% chiết khấu cho GĐ, nhiều thuốc chậm thì còn cao hơn. Dĩ nhiên GĐ không ăn hết 20% đó, sẽ chia cho các cá nhân quan trọng khác, còn lại khoảng 10%. Như vậy một bệnh viện nhỏ, 1 năm dùng hết 20 tỷ tiền thuốc thì GĐ một năm có 2 tỷ.
Gần như thành bảng giá thống nhất, hiện nay tiền xin việc tại các bệnh viện công ở một số thành phố lớn là 200 triệu trở lên tùy theo danh tiếng, các địa phương có thể thấp hơn. Mà phải có đầy đủ bằng cấp và quen biết mới được. Người ta nhận cho là may. Số tiền này GĐ hưởng ½, cấp trên trực tiếp ½. Như vậy 1 năm nếu có tuyển thêm 10 biên chế mới thì GĐ có thu nhập thêm ít nhất 1 tỳ. Nhân viên sau khi bỏ ra vài trăm triệu mua chỗ làm việc thì mòn mỏi đợi hoàn vốn bằng đồng lương bèo bọt, dễ sinh ra nhũng nhiễu người bệnh. Các nhũng nhiễu này nếu có bị phản ánh thì cũng sẽ được bỏ qua, vì GĐ cũng hiểu phải tạo điều kiện cho chúng nó thu hồi vốn. Bảo sao thái độ của bv công mãi chưa cải thiện được.
- Tiền mua sắm trang thiết bị, xây dựng cơ bản
Khoản này thì không thường xuyên, nhưng nếu có thì cực lớn. Xây dựng mở rộng bệnh viện hoặc xây mới thì lại quả theo thường quy trong xây dựng là 30%. Mua sắm trang thiết bị thì còn cao hơn nữa vì là trang thiết bị chuyên ngành, vô giá. Khi đi các hội chợ trang thiết bị y tế, nếu bạn hỏi giá các máy móc, thì sẽ được hỏi lại anh mua cho bệnh viện hay phòng khám tư nhân. Nếu mua cho bệnh viện thì giá sẽ gấp nhiều lần giá cho phòng khám tư nhân. Một cái máy siêu âm giá phòng khám mua sẽ chỉ vài trăm tr, còn nếu bệnh viện công mua sẽ là vài tỷ. Việc này xã hội đã chấp nhận, diễn ra công khai, tự nhiên như là sự đời vốn phải thế, chẳng ai buồn che đậy gì cả. Có chênh lệch giá như vậy thì mới có tiền chia nhau chứ. Các tham nhũng kiểu này bị lộ diện khá nhiều thời gian gần đây.
Là tiền lương, thưởng của bệnh viện chia. Cái này chẳng đáng là bao so với các thu nhập trên, nên các GĐ cũng không bao giờ than phiền về thu nhập chính thức này là nhiều hay ít. Tùy theo bệnh viện còn có các dạng thu nhập khác như khám chữa bệnh dịch vụ, xã hội hóa máy móc, cho thuê mặt bằng, tiền trông giữ xe máy, nhà thuốc bệnh viện... Ngoài ra nếu GĐ nào ăn bẩn thì còn tận thu của anh em tiền biếu xén lặt vặt nhân dịp lễ tết, ví dụ có GĐ ngồi nhận phong bì một năm 4 đợt: sinh nhật bản thân, sinh nhật bệnh viện, 27/2, Tết âm lịch, lần lượt các khoa phòng được gọi điện nhắc đã lên chúc mừng chưa… Đấy là chưa kể đứa nào bị lỗi gì thì phải đi riêng để giám đốc nghĩ cách giúp.
Tổng cộng lại thì mỗi năm GĐ một bệnh viện nhỏ có thu nhập vài tỷ đồng, đủ để hoàn vốn chạy chức, mấy năm sau là tiền lãi. Bảo sao chức GĐ bệnh viện hấp dẫn thế, nhiều người tranh nhau đầu tư. GĐ bệnh viện lớn thì hết nhiệm kỳ có khi thu hàng chục triệu đô la, cá biệt còn hơn. Bảo sao ngành y VN với các căn bệnh trầm kha, ai cũng biết mà bao nhiêu năm không thay đổi được. Dịp này nhân dịch giã, bắt hàng loạt lãnh đạo ngành y thì câu chuyện mới hé lộ ra bên ngoài, còn người trong ngành thì không có bất ngờ gì cả.
Chỉ không biết quyết tâm làm trong sạch ngành y đến mức nào thôi, hay vẫn là làm điểm để cảnh cáo?
Ps:
- Công bằng mà nói cũng có một số người vốn thật sự giỏi, ban đầu trong sạch, nhưng ở trong guồng máy lâu dần một số bị tha hóa, cuốn đi theo…
- Nếu ai khắt khe đòi bằng chứng đâu, thì phải xin thưa tội phạm tham nhũng là một trong những tôi phạm khó điều tra nhất, vì cả bên cho và bên nhận đều có lợi ích gắn bó với nhau. Như vụ giá test PCR vừa qua mà BCA còn cần hàng trăm trinh sát bám địa bàn hàng tháng trời mới tìm ra bước đầu. Vậy nên coi bài viết này như một lời góp ý ban đầu thôi, rồi từ từ cuộc sống sẽ có điều chỉnh, đồng chí nào chưa bị lộ thì hoàn lương còn kịp.
nhưng riết cũng chai lì cảm xúc, ko còn sợ nữa, phải chăng đã giác ngộ lý tưởng của ban tuyên giáo?
Đứa lớn thì sụt sịt mũi tí, đứa bé thì sốt 37° 1 hôm, con vợ thì nhức đầu mấy hôm...thành ra giờ tôi cũng chủ quan, coi con covid là dbrr thật 
mọi ý nghĩa khác của người đọc là do họ xuyên tạc.
