Tổng quan về bộ sách Dune - Xứ Cát
Dune - Xứ Cát là một bộ sách khoa học viễn tưởng của nhà văn Frank Herbert, được phát hành gồm 6 tập từ 1965-1985. Sự vĩ đại, chiều sâu và tầm ảnh hưởng của Dune tới văn hóa đại chúng thì Epic đã có cả một album để nói tới rồi, ở bài viết này, admin xin được tổng hợp về bộ sách, để trả lời cho những câu hỏi của các bạn như: “Nghe nói Dune có 20 quyển, đọc sao hết?”, hoặc là “Phim đã chuyển thể đến đâu của sách rồi?”
1. Dune (1965): Đây chắc chắn là cuốn kinh điển nhất, dài nhất, làm nên thành công cho cả bộ sách. Dune kể về hành trình của Paul Atreides từ khi 15 tuổi, gia tộc sụp đổ cho đến khi trở thành ‘đấng cứu thế’ của người Fremen, lật đổ Hoàng đế Shaddam IV và khởi động thánh chiến. Mặc dù được coi là cuốn sách xuất sắc nhất cả bộ truyện và đưa cả bộ lên thành một tượng đài của dòng khoa học viễn tưởng, nhưng nếu chỉ đọc Dune, thì giống như bạn chỉ đọc ‘sampler’ thôi vậy - cái kết của Dune chưa phải là trọn vẹn cho hành trình của Paul Atreides, và cũng khá nhiều người vẫn còn hiểu nhầm Dune là một ‘thiên anh hùng ca’ về Paul. Bản phim của Denis Villeneuve đạo diễn, gồm Part One và Part Two đã chuyển thể hết cuốn Dune. Tuy nhiên, hãy đọc tiếp…
2. Dune Messiah (1969): kể về hoàng đế Paul Atreides 12 năm kể từ ngày bắt đầu thánh chiến, và ‘Messiah’ là một cái kết hoàn hảo cho thiên truyện về Muad’Dib (chưa phải kết cuộc đời, vì còn có một sự xuất hiện nho nhỏ trong tập 3). ‘Messiah’ được coi là một phản đề hoàn hảo cho Dune, và giúp làm rõ những theme quan trọng nhất của Frank Herbert về phản anh hùng, tôn giáo và đức tin, cũng như mở rộng các chủ đề về sinh thái, chính trị. ‘Messiah’ rất mỏng, nhưng là cuốn sách cần thiết để đọc trọn vẹn về hành trình Paul Atreides.
Dự kiến, đạo diễn Denis Villeneuve sẽ làm tiếp đến hết Dune Messiah, tức phần 3 của loạt phim Dune. Tại Việt Nam, Nhã Nam đã xuất bản tập 1, còn ‘Messiah’ từng được xuất bản với tựa đề ‘Cứu tinh Xứ Cát’ và đã hết hàng từ rất lâu, không biết bao giờ mới có lại.
3. Children of Dune (1976) và God Emperor of Dune (1981): Bạn có thể dừng tại ‘Messiah’ nếu cảm thấy đọc đến đó là quá đủ và không muốn mọi thứ trở nên quá ‘dị’. Tuy nhiên nếu tiếp tục muốn đọc thì bạn hãy đi tiếp 2 cuốn tiếp theo kể về thế hệ con trai của Paul - kẻ được mệnh danh là Thần Đế Leto Atreides Đệ Nhị. Tập 3 ‘Children’ kể về hai anh em sinh đôi Leto II và Ghanima khi còn nhỏ, dưới quyền nhiếp chính của Alia Atreides, em gái Paul; và tập 4 ‘God Emperor’ kể về Leto II khi đã trở thành Thần Đế, cai trị Xứ Cát suốt 3500 năm. Khá nhiều fan của Dune khen ‘God Emperor’ là cuốn xuất sắc nhất cả bộ chỉ sau Dune [mình thì không, đọc ngất lên ngất xuống mới xong quyển 4]. Bạn có thể đọc và dừng tại đây nếu muốn thưởng thức trọn vẹn câu chuyện về Con đường Hoàng kim (Golden Path) của Thần Đế Xứ Cát.
Denis Villeneuve không nói gì về việc chuyển thể 2 cuốn này, nhưng có thể 3 phim đã là quá đủ cho cuộc đời đạo diễn của ông. Cũng không loại trừ khả năng sau Dune Messiah, ai đó khác sẽ đứng ra để đạo diễn 2 cuốn này thành phim điện ảnh hoặc phim bộ chẳng hạn?
4. Heretics of Dune (1984) và Chapterhouse: Dune (1985): Hai phần của một trilogy dự kiến về các sự kiện xảy ra đối với nhân loại sau thời đại của Leto II, đặt dưới góc nhìn của dàn nhân vật chính là hội nữ tu Bene Gesserit khi họ phải đối đầu với một ‘hội phụ nữ’ khác là Honored Matres. Đáng tiếc thay, Frank Herbert qua đời trước khi kịp hoàn thành tập cuối - tập 6 kết mở và ông chỉ kịp để lại một vài ghi chép cho tập 7. Bạn có thể đọc tới đây nếu vẫn yêu thích Frank Herbert và không ngại kết mở.
5. Hunters of Dune (2006) và Sandworms of Dune (2007): Sau khi Frank qua đời, con trai ông là Brian Herbert đã cùng tác giả Kevin J. Anderson chắp bút viết tiếp cuốn 7 mà (theo lời Brian) dựa trên ghi chép cuối đời của cha. Nói chung là văn phong và tầng ý nghĩa mà hai tác giả này viết ra mà đem so với Frank Herbert thì dĩ nhiên không thể so bì được. Nhiều người đọc Dune cho rằng họ viết giống như fan-fic, nhưng nếu bạn chấp nhận được và vẫn muốn đọc để biết cái kết của Dune thì có thể tiếp tục đọc đến đây.
Và cuối cùng, Brian Herbert và Kevin J. Anderson còn viết chừng đâu 20 cuốn tiền truyện, truyện đan xen giữa các phần, vân vân, khai thác đủ các ngóc ngách của vũ trụ Dune. Mình chưa đọc tới đống này mà mới tới quyển ‘Heretics’ thôi nên không dám đánh giá, tuy nhiên xin trích dẫn lời một tài khoản trên reddit về lời khuyên cho ai muốn đọc cái đống này: “Lựa chọn dành cho người yêu Dune nhưng không tôn trọng Frank. Lạy Thần Đế, xin đừng. Brian Herbert đang vắt cạn gia tài ông bố mỗi ngày để làm tiền. Chúng được cho là dựa trên ghi chép của Frank, nhưng đọc rất là đần và chỉ để vắt sữa thương hiệu Dune. Tôi sẽ recommend cho những ai yêu thích Dune, nhưng chỉ vì tên sách có chữ Dune trong tựa đề”.
