vài tip về kinh tế.
Trồng trọt vs Chăn nuôi: một vài nước (như bàn đầu tiên của zeus chẳng hạn) có cả trồng trọt lẫn chăn nuôi, bạn có thể chọn bất cứ ngành gì để làm ra thực phẩm. người dân ở đây tính rất giản dị, bạn cho họ ăn hành trừ cơm cả trăm năm cũng ok, không cần cho họ đổi món đâu. vấn đề là: trồng trọt và chăn nuôi, cái nào lợi hơn?
so sánh giữa 2 ngành, trồng trọt có điểm lợi là ổn định, một năm bao nhiêu nhà thì cho ra bấy nhiêu sản phẩm, không phụ thuộc vào lượng nhân công thừa hay thiếu (nếu thiếu quá mức thì bọn chuyên chở sẽ dừng lại thôi). trồng trọt dễ tính toán hơn, và thường là rẻ tiền hơn - theo kinh nghiệm của tôi. chăn nuôi thì có điểm lợi là rất đều và không có vụ mùa - trồng trọt thì mỗi loại cây chỉ cho thu hoạch vào 1 mùa nhất định (ví dụ như lúa sẽ chín vào tháng 7 hàng năm), còn chăn nuôi thì lúc nào cũng có. điều này cho bạn cái lợi khi cần thực phẩm khẩn cấp, không cần đi xin lắm mà có thể sản xuất đều đều, trong khi trồng trọt thì phải đợi ngày đợi tháng. tuy nhiên chăn nuôi có nhược điểm là bị sói nhòm ngó (có thể tránh bằng cách gọi 1 đạo dân quân ra chọi gạch đá hoặc xây 1 lớp thành mỏng ngăn cách bầy sói và gia súc), và hơn nữa là phải coi chừng thường xuyên. nếu thành phố bạn có nhiều đền thờ, bọn tu sĩ sẽ đến bắt cừu bắt dê bắt bò hiến tế liên tục, và gia súc mất dần dần, sản lượng thực phẩm giảm sẽ rất nguy hiểm nếu bạn không canh chừng. thêm một nhược điểm của chăn nuôi, đó là gia súc chạy rất lăng nhăng. nông trại trồng trọt thì không có chân do vậy không chạy được, còn bọn dê với bò thì cứ chạy tán loạn, nhiều khi đứng vướng chỗ mình xây nhà rất ức chế. cá nhân tôi thì thích trồng trọt hơn, do tính ổn định cao, ít phải để mắt tới. dẫu sao thì nhược điểm của trồng trọt cũng chỉ là phải xây rất nhiều granary để tích trữ khi mùa màng tới. mà trồng trọt nếu là trồng lúa thì hay nhất - lúa còn cho ngựa ăn được, để nuôi ngựa cho quân đội.
tip về kinh tế: một kinh nghiệm là nếu thu thuế được thì thu đi. thu càng sớm càng tốt. nhưng nếu chỉ thu thuế không thì thường kinh tế sẽ chỉ giảm chậm chứ không tăng được. phải kết hợp thu thuế và xuất khẩu vài mặt hàng, kinh tế bạn sẽ tăng trưởng nhanh chóng. thuế thu được ở nhà quý tộc cao hơn rất rất nhiều so với bình dân, thế nên không bao giờ được quên xây trạm thuế cho khu quý tộc.
còn về giao thương, một điểm quan trọng là khi mới xây dựng một thành phố, bạn phải có quy hoạch sẵn ở trong đầu. nên quy hoạch địa điểm tập kết hàng xuất khẩu cho hợp lý. lộ trình của những thương nhân - dù là thuyền buôn hay đoàn lừa - cũng có sẵn cả, hầu hết được đánh dấu bằng các con đường có sẵn khi mở bản đồ. hãy tính toán sao để các thương nhân đi lại lấy hàng cho dễ dàng. các khu sản xuất cũng nên để gần nơi xuất khẩu. nếu không thì bạn sẽ phải để mắt nhiều hơn đến chuyện này, sẽ phải điều khiển các nhà kho lấy hàng và đổ hàng cho hợp lý (sử dụng các chức năng get và empty của các nhà kho). xuất khẩu cái gì thì lợi nhất? câu trả lời tổng quát là hàng công nghiệp. nông phẩm dù có bán được nhiều đến mấy thì bạn vẫn cứ nghèo, không nghèo đi là may lắm rồi, chứ mong giàu thì đợi đến tết marốc. chỉ có công nghiệp mới làm giàu được thôi. hãy bật bản đồ lên và dò xét từng nước xem họ mua cái gì, và ta có thể sản xuất cái gì. hoạch định những sản phẩm tiềm năng, và bắt tay vào việc thôi. có thể nhập khẩu đồ thô (ôliu, đồng, nho) và sản xuất ra đồ tinh (dầu ôliu, giáp, rượu), vẫn giàu chán, singapore và nhật bản cũng chỉ làm thế mà nó giàu đấy. không nên bỏ qua những sản phẩm do các thần bạn thờ làm ra, mỗi năm hãy nhớ là xin một lần (tôi thường xin đồng loạt vào tháng 1 hàng năm cho dễ nhớ), số đó bán khá tiền mà lại chỉ tốn chút thức ăn để xin. trước khi xin nhớ bấm cái "view immortal" trong tab thần thánh để xem thần đó đã được cúng chưa. chưa cúng còn lâu nó mới cho. và cũng càng không nên bỏ qua nguồn lợi do các nước khác mang lại. đồng minh thì nên lấy lòng bọn họ bằng cách cho họ đồ họ cần (xem họ nhập khẩu cái gì để biết họ cần gì. nếu không sản xuất được có thể đi mua để tặng họ). khi họ đã quý thì họ sẽ tặng bạn những cái họ có (xem họ xuất khẩu cái gì là sẽ đoán được họ tặng gì khi quý mình). dùng sản phẩm đó đi bán hoặc lại đem tặng để lấy lòng nước khác. đó là chiến thuật ngoại giao giúp tăng trưởng kinh tế và hỗ trợ quân sự, vì nếu các nước quý bạn đến mức nào đó thì họ sẽ giúp bạn quân sự khi cần. với các nước thù địch, có 2 lựa chọn: đánh chiếm hoặc cướp bóc. đánh chiếm (conquer) thì họ thành thuộc địa, họ sẽ dễ quý mến bạn hơn và hàng năm phải cống nộp 1 sản phẩm họ làm ra cho bạn (tuy nhiên bạn không biết họ cống cái gì nếu họ xuất khẩu nhiều sản phẩm. nếu họ không xuất khẩu gì thì họ sẽ cống tiền). bạn xin gì họ cũng sẽ phải cho. nếu bạn quá đáng thì họ khởi nghĩa, đem quân đi dập tắt là xong. còn lựa chọn thứ 2 là cướp bóc (raid) có thể chọn đồ bạn muốn (select plunder). như thế này sẽ biến họ thành kình địch của bạn, chỉ chực đem quân sang đánh chiếm bạn thôi.
còn về Hades thì sao? Hades là thần tài trong game này. xây miếu cho lão và khi bạn xin thì lão cho tiền, và ở chân miếu sẽ có bạc cho bạn đúc tiền. nhưng theo tôi thì hades chỉ mang lại một khoản lợi nhỏ mà thôi. số tiền để xây miếu rất lớn, mà số tiền kiếm được hàng năm lại không nhiều lắm, đó là chưa kể nhân công đổ ra để cạo bạc là một số lượng rất lớn. với số đầu tư tiền và nhân công đó, thà bạn đầu tư vào công nghiệp còn hơn. hoặc xây dựng các khu quý tộc để thu thuế cũng là một ý kiến hay, vừa cho tiền thuế vừa cho quân đội, và quân đội thì làm ra tiền từ các nước thù địch
. tổng quát lại là cá nhân tôi ghét hades và không bao giờ thờ cúng lão ta. tự mình đầu tư phát triển kinh tế nhìn sướng hơn đi xin xỏ thần thánh tiền bạc rất nhiều.
). thiếu nhiều hơn thì khó đấy, tôi vẫn khuyên nên xây thêm nhà như một biện pháp hỗ trợ. sau đó thì bạn sẽ phải vận dụng trí tuệ để hủy một vài tuyến đường trong thành phố đi. Hủy để làm gì? vì nhà sẽ chỉ hoạt động khi nó dính ít nhất 1 ô với 1 tuyến đường nào đó. nếu bạn hủy đường thì những nhà dính với cái đường đấy sẽ ngừng hoạt động, cách này bạn sẽ giảm số nhân công cần có trong thành phố mà không phải phá nhà đi. tuy nhiên nếu không giải quyết nhanh mà nối đường lại thì nhà vẫn sẽ sập do không ai bảo dưỡng. phá tuyến đường nào? cái này thì tùy bạn. còn phụ thuộc cách bạn quy hoạch thành phố. nếu bạn quy hoạch tốt, có tuyến đường chuyên cho giao thương xuất khẩu, tuyến đường chuyên cho khu công nghiệp, tuyến đường chuyên nông nghiệp và phân phối nông phẩm thì sẽ đơn giản. mình thường bỏ tuyến đường nối các nhà công nghiệp, vì công nghiệp rất ngốn nhân công, và thường thì nhà xuống cấp là do thiếu lương thực nên mình tập trung nhân công cho các nhà nông nghiệp và phân phối nông phẩm. phần còn lại thì đành phải đợi thời gian, dân sẽ đổ vào thành phố, khi đó bạn phải tính toán mà dần dần hồi phục các tuyến đường kẻo mấy nhà kia sập mất. lời khuyên là nên xây khu dân cư của thành phố gần nơi dân đổ đến (lúc mới vào, bạn đặt bừa 1 mẩu đường và 1 cái nhà xem dân nó kéo đến từ hướng nào thì xóa cái nhà đi, xây khu dân cư gần hướng đó). như thế khi thiếu dân bạn sẽ sớm có lại dân hơn. và một điều quan trọng nữa: giảm thuế. việc này sẽ giúp bạn tăng số dân vào thành phố. nếu có aphrodite thì tốt, cứ lôi aphrodite ra hành hạ. tán nó mấy câu nó đi quyến rũ dân nơi khác giúp cho, và dân vào thành phố của bạn ầm ầm. hera cũng là một thần hay, vì bà ta làm cho dân bạn... biết đẻ. dù không ai đến thành phố (ví dụ khi bạn thu thuế cao hay có chiến tranh triền miên...) nhưng dân số vẫn tăng từ từ.
Thì mình nói đây là 1 trong những tấm mình thích nhất mà:P
