Trong bài trước về Sâu cát Shai-Hulud, mình đã nói sẽ để dành câu chuyện về vòng đời của sâu cát sang một bài khác, vì đây là một vấn đề rất phức tạp, lằng nhằng và phải dựa vào khá nhiều suy đoán do một số thông tin không đầy đủ.
Hành trình của 1 con sâu cát khổng lồ dài hàng trăm mét bắt đầu từ vi sinh vật có tên gọi là Phù du cát (Sand Plankton). Đám này cũng giống như sinh vật phù du ngoài biển cả, là những loài rất nhỏ, chuyên ăn hương dược, và là thức ăn chính của loài Sâu cát khổng lồ (giống như cách cá voi ăn phù du vậy). Chúng ta không biết chính xác cụ thể đám Sand Plankton này từ đâu chui ra, thế nên chúng ta sẽ tạm thời bỏ qua chi tiết này một chút, về cuối mình sẽ phân tích giả thuyết của mình.
Những con Phù du cát sống sót đủ lâu sẽ phát triển thành Cá hồi cát (Sandtrout). Đây là một sinh vật mỏng dẹt, dai và mọng nước, to bằng bàn tay, trông na ná con sán hoặc đỉa. Chúng di chuyển sâu trong cát, hầu như không bao giờ thò mặt lên. Đám Cá hồi cát này cực kỳ hám nước, chúng bị thu hút vào bất cứ chỗ nào có nước, và sẽ hấp thụ một lượng nước khổng lồ vào cơ thể để sinh trưởng. Tuy hấp thụ rất nhiều nước vào cơ thể, nhưng đám Sandtrout này lại chỉ thải ra chất thải thô, đó là lí do khiến cực kỳ nhiều nước ở Arrakis qua hàng trăm năm đã bị đám này vắt kiệt dần tới mức trở thành một hành tinh cằn cỗi. Chất thải của Cá hồi cát chính là nguyên liệu sơ khai của Hương dược Spice- khi tiếp xúc với nước chúng sẽ trở thành tiền hương dược (pre-Spice) cho tới khi phun trào lên mặt đất qua các mạch phun, tiếp xúc với không khí và biến đổi thành Hương dược.
Cá hồi cát thường chết rất nhiều, do chúng dễ bị tổn thương, chỉ cần có sự thay đổi nhiệt độ chút ít cũng có thể đủ cho chúng ngỏm. Nhưng những con còn sống sót, hấp thụ đủ nước cho tới khi xung quanh khô hạn thì sẽ rơi vào trạng thái ngủ. Trong thời gian này, cơ thể chúng biến đổi dần và trở thành dạng sâu con, dài tầm 3 mét đến 9 mét. Chúng sẽ bắt đầu tỉnh giấc để đi đánh chén phù du cát, qua một thời gian sẽ lại đi ngủ để biến đổi sang hình thái kích thước lớn hơn. Quá trình này sẽ lặp lại liên tục, cho đến khi nó trở thành một con sâu cát khổng lồ Shai hulud dài hàng trăm mét.
Tóm lại, dữ liệu chúng ta đã biết là Phù du cát -> Cá hồi cát -> sâu cát, trong đó sâu cát ăn lại chính phù du cát, phù du cát thì ăn hương dược, hương dược thì sinh ra từ chất thải của cá hồi cát, cá hồi cát thì ăn nước trong khi sâu cát thì sợ nước. Nhưng cái vòng đời tự cung tự cấp kỳ quái này của Sâu cát có một vấn đề, đó là thứ gì sinh ra Phù du cát?
Giả thuyết của mình, căn cứ trên một số dữ kiện: Kynes từng cho rằng mỗi khoang đốt của sâu cát đều có sự sống riêng, và khi Leto II muốn biến bản thân thành sâu cát đã cho rất nhiều con cá hồi cát bám lên cơ thể. Khi Leto II ở trạng thái sâu cát rơi xuống nước chết, cơ thể ông đã tan ra thành nhiều con cá hồi cát. Từ đó mình cho rằng sâu cát không phải 1 cá thể phát triển từ một con cá hồi cát, mà là nhiều con cá hồi cát đã ngủ đông cùng nhau, bám dính vào lẫn nhau thành một khối vật chất là sâu cát. Ngược lại, mỗi phần của sâu cát đều tiềm năng sống riêng biệt. Thế nên sâu cát là loài sinh sản vô tính. Phù du cát kỳ thực chính là các tế bào tự rơi rụng ra từ cơ thể sâu cát trưởng thành.
