[Final Fantasy VIII] Rinoa có phải là Ultimecia hay không?

[king_dragontb]

Final Fantasy VIII luôn là một trong những tựa game gây tranh cãi nhất trong dòng game kinh điển này. Bên cạnh hệ thống chiến đấu Junction phức tạp hay chuyện tình lãng mạn giữa Squall và Rinoa, điều khiến cộng đồng game thủ bàn tán sôi nổi suốt hơn hai thập kỷ qua không gì khác là một giả thuyết đen tối: Rinoa Heartilly, nữ chính của game, chính là Ultimecia – phù thủy tàn ác ở tương lai.

Nguồn gốc và phản ứng của nhà sản xuất​

Giả thuyết này xuất phát từ một ý tưởng bi kịch: Nếu Rinoa trở thành một phù thủy bất tử, cô ấy sẽ phải sống mòn mỏi qua thời gian trong khi những người thân yêu, đặc biệt là Squall, dần già đi và chết. Nỗi đau mất mát đó có thể khiến cô phát điên và trở thành Ultimecia, kẻ muốn nén thời gian (Time Compression) để níu giữ quá khứ.

Vào năm 2017, khi được hỏi về giả thuyết này, đạo diễn Yoshinori Kitase đã thẳng thừng phủ nhận. Tuy nhiên, điều thú vị là vào tháng 8 năm 2018, ông đã rút lại lời khẳng định đó. Kitase giải thích rằng mặc dù ông không có chủ đích như vậy, nhưng kịch bản được viết bởi Kazushige Nojima và ông không muốn áp đặt quan điểm cá nhân lên toàn bộ tác phẩm. Điều này mở ra một khả năng rằng: dù không được công bố chính thức, các nhà biên kịch có thể đã lồng ghép những ẩn ý này vào game.

Những bằng chứng ủng hộ giả thuyết​

Đầu tiên là động cơ của nhân vật. Trong game, Ultimecia muốn thực hiện “Nén thời gian” để hợp nhất quá khứ, hiện tại và tương lai. Điều này trùng khớp kỳ lạ với mong muốn của Rinoa. Trong một phân cảnh, Rinoa từng thổ lộ với Squall rằng cô muốn thời gian dừng lại mãi mãi ở khoảnh khắc hạnh phúc hiện tại. Nếu Squall chết trước, một Rinoa đau khổ hoàn toàn có lý do để muốn gom tất cả thời gian lại nhằm tìm kiếm sự hiện diện của người yêu.

Thứ hai là vấn đề về tuổi thọ của phù thủy. Trong thế giới Final Fantasy VIII, phù thủy không nhất thiết phải bất tử nhưng tuổi thọ của họ có thể kéo dài rất lâu nhờ ma thuật hoặc công nghệ (như cách Tiến sĩ Odine đã làm). Việc Rinoa sống sót qua nhiều thế hệ để trở thành Ultimecia ở một tương lai xa xôi là hoàn toàn khả thi về mặt lý thuyết.

Bằng chứng mạnh mẽ nhất nằm ở Guardian Force (GF) tên là Griever. Trong trận chiến cuối cùng, Ultimecia đã triệu hồi Griever – con sư tử biểu tượng của Squall. Điều quan trọng là Griever không hề tồn tại trong tự nhiên; nó là sinh vật do Squall tưởng tượng ra và khắc lên nhẫn của mình. Rinoa là người duy nhất mượn chiếc nhẫn đó và biết về cái tên Griever. Những người ủng hộ giả thuyết cho rằng Ultimecia (tức Rinoa tương lai) đã vật chất hóa Griever từ ký ức về chiếc nhẫn kỷ vật để bảo vệ mình sau khi Squall qua đời.

Ngoài ra, còn có sự tương đồng về địa điểm và hình ảnh. Lâu đài của Ultimecia trôi nổi ngay phía trên trại trẻ mồ côi của Edea – nơi chứa đựng ký ức tuổi thơ của nhóm nhân vật chính và là nơi Squall hẹn Rinoa sẽ gặp lại nếu lạc mất nhau. Bên cạnh đó, nếu Rinoa gắn liền với đôi cánh trắng “Angel Wing”, thì Ultimecia sở hữu đôi cánh đen, tượng trưng cho một thiên thần sa ngã.

Một số luận điểm ủng hộ khác:

• Rinoa từng nhờ Squall giết cô nếu cô trở nên tà ác, và cuối cùng anh đã giết Ultimecia. Đây có thể là một tình tiết báo trước (foreshadowing).
• Cuốn sách hướng dẫn chơi (instruction booklet) tiếng Nhật của Final Fantasy VIII có ám chỉ rằng Rinoa “cuối cùng sẽ trở nên biến chất/méo mó” (warped).
• Hai nhân vật có đường nét khuôn mặt gần như giống hệt nhau trong các đoạn cắt cảnh (cut-scene), đặc biệt là ở những đoạn gần cuối game khi khuôn mặt họ thường được đặt cạnh nhau.
• Có khả năng cái tên Ultimecia là một biến thể dịch thuật từ “Artemisia”, tên vợ (và cũng là chị/em gái) của vua Hy Lạp Mausolus. Ngoài ra, có những điểm tương đồng song song giữa Mausolus và Squall, giữa Artemisia và Rinoa, cũng như giữa Artemisia và Ultimecia.
• Tựa game Dissidia Final Fantasy trang bị cho Ultimecia những vũ khí tối thượng được đặt tên theo vũ khí của Rinoa (Valkyrie, Cardinal và Shooting Star).

Các vấn đề/Lỗ hổng của giả thuyết​

Dù giả thuyết nghe rất logic và giàu cảm xúc, nhưng khi soi xét kỹ lời thoại gốc tiếng Nhật, ta thấy nhiều lỗ hổng.

Về Griever, trong bản tiếng Nhật, khi triệu hồi sinh vật này, Ultimecia đã nói đại ý rằng: “Ta sẽ triệu hồi thứ mà ngươi cho là mạnh mẽ nhất trong tâm trí”. Điều này xác nhận Griever được tạo ra ngay lúc đó từ tâm trí của Squall, chứ không phải là một GF mà Ultimecia sở hữu từ trước hay là kỷ vật của Rinoa. Bà ta chỉ đang dùng chính sức mạnh tinh thần của Squall để chống lại anh.

Về vấn đề mất trí nhớ, giả thuyết cho rằng việc sử dụng GF qua nhiều thế kỷ khiến Rinoa quên mất bản thân là ai. Tuy nhiên, Ultimecia trong game thể hiện sự tỉnh táo, mưu mô và tàn nhẫn, hoàn toàn không giống một người bị mất trí nhớ hay hành động theo bản năng tìm kiếm tình yêu. Bà ta căm ghét các SeeD và muốn tiêu diệt họ, một động thái đi ngược lại với bản chất của Rinoa. Bà ta dường như không có bất kỳ mối quan hệ nào với các nhân vật chính. Nếu đó là Rinoa, lẽ ra bà ta sẽ có phản ứng khi được gợi nhớ (như chúng ta thấy các nhân vật khác vẫn nhớ lại sau khi quên do sử dụng GF).

Hơn nữa, về mặt xây dựng cốt truyện, Rinoa và Ultimecia có lẽ được tạo ra để làm tấm gương phản chiếu lẫn nhau (đối lập nhị nguyên) hơn là cùng một người. Rinoa đại diện cho việc chấp nhận hiện tại và tin tưởng vào đồng đội, trong khi Ultimecia đại diện cho nỗi sợ hãi tương lai và sự cô độc.

Một số luận điểm ủng hộ khác:

• Ultimecia đã cố giết Rinoa nhiều lần. Nếu Rinoa là phiên bản quá khứ của bà ta, việc giết Rinoa rốt cuộc sẽ dẫn đến sự hủy diệt của chính bà ta. Dù có thể biện hộ rằng sự “điên loạn” hoặc tác dụng phụ của việc dùng GF khiến bà ta quên điều này, nhưng đó là một kiểu lập luận suy diễn ngược (áp đặt kết quả để giải thích nguyên nhân).
• Rinoa có thể chết và bị hòa tan vào thời gian trong trận chiến cuối cùng với Ultimecia mà không làm cho Ultimecia tương lai bị xóa sổ.
• Từ “warp” (biến chất/méo mó) trong bản dịch sách hướng dẫn tiếng Nhật không nhất thiết ám chỉ Rinoa trở nên xấu xa. Thực tế, ý nghĩa của từ “warp” khác nhau tùy ngôn ngữ. Trong tiếng Anh, nó mang hàm ý tiêu cực, nhưng trong tiếng Nhật thì không hẳn như vậy.
• Artemisia cũng là tên của một nữ họa sĩ châu Âu có cuộc đời và thời đại phản chiếu Ultimecia ở một mức độ nào đó. Một bộ phim tài liệu về Artemisia đã được phát hành khi Final Fantasy VIII đang trong giai đoạn tiền sản xuất; do đó cái tên này không nhất thiết phải ám chỉ lịch sử Hy Lạp.
• Dissidia cho phép bà ta sử dụng vũ khí lấy cảm hứng từ Rinoa, nhưng điều tương tự cũng xảy ra với Cecil (dùng vũ khí của Golbez), Tidus (dùng của Wakka) và Kuja (dùng của Garnet).

Kết luận​

Dựa trên nguyên lý “Lưỡi dao Occam” – giải pháp đơn giản nhất thường là sự thật – thì Rinoa không phải là Ultimecia. Cốt truyện game không cung cấp bằng chứng trực tiếp nào xác nhận họ là một.

Tuy nhiên, khái niệm “Cái chết của tác giả” cho phép người chơi tự do diễn giải tác phẩm theo cách của riêng mình. Việc tin rằng Rinoa là Ultimecia biến câu chuyện của Final Fantasy VIII từ một chuyện tình lãng mạn thành một bi kịch xuyên thời gian đầy ám ảnh, nơi người anh hùng phải tiêu diệt phiên bản tương lai của người mình yêu để bảo vệ hiện tại. Đó chính là vẻ đẹp của những giả thuyết game: nó làm giàu thêm trải nghiệm của người chơi dù có thể không phải là ý định ban đầu của tác giả.
———-
Giải thích khái niệm “Cái chết của tác giả”:

Theo truyền thống, khi phân tích một tác phẩm (sách, phim, game), người ta thường cố gắng tìm hiểu xem: “Tác giả muốn nói gì qua chi tiết này?”. Tức là ý đồ của tác giả được coi là “đáp án đúng” duy nhất.

Tuy nhiên, lý thuyết “Cái chết của tác giả” lại cho rằng:

• Một khi tác phẩm đã được công bố ra công chúng, thì tác giả không còn quyền kiểm soát ý nghĩa của nó nữa.
• Người quyết định ý nghĩa thực sự là khán giả (độc giả/người chơi).
• Bối cảnh, ý định hay lời giải thích sau đó của tác giả không quan trọng bằng những gì thực sự hiển hiện trong tác phẩm.