Thật ra thì chính Toyotomi hydeyosi mới là người thống nhât. Ông này mới đúng là tài năng khi qua các chiêu bài ngoại giao thống nhất hầu hết nước Nhật. Toyotomi có đánh nhau vơi Ieyasu nhưng cuối cùng Ieyasu chịu ký kết ngừng chiến và về dưới trướng Toyotomi, vào lúc này cơ bản nước Nhật đã thống nhất. Sau này khi Toyotomi bị bệnh qua đời thì Ieyasu làm phản giết vợ con của Toyotomi và tiếm quyền. Một số lãnh chúa khác khi biết vậy không thuần phục Ieyasu kết quả là bị Ieyasu dẹp hết ( trong đó có cái chết oai hùng của samurai Sanada Yukimura)

. Một trong những nguyên nhân khiến dòng họ Toyotomi suy yếu là sau khi lên làm Shogun thì Toyoyomi lại mang quân tấn công Triều Tiên 2 lần, và cả 2 lần đều bị danh tướng Yi-Sun-Sin ( lý Thuấn Thuần) đánh cho tan tác, thậm chí Yi-Sun-Sin còn cùng với quân nhà Minh tấn công vào hải cảng lớn nhất của Nhật dìm toàn bộ hạm đội của Nhật bủn xuống biển

. Nhìn qua nhìn lại thì nếu không có NObunaga làm nền tảng thì 2 ông Ieyasu và Toyotomi chả làm nên cơm cháo gì cả
Người thống nhất Nhật Bản là Tokugawa Ieyasu. Ông này liên minh lần lượt với Oda Nobunaga, Takeda Shingen và Uesugi Kenshin. Mặc dù ông này không có phải là tướng giỏi, lại đánh thua Takeda nhiều trận nhưng nhờ thời thế, các vị tài giỏi kia đều lăn ra chết vì bệnh hay bị ám sát nên ông thành công trong việc thống nhất.
Sai rồi, Ieyasu là một trong những thiên tài quân sự vào thời đó. Ông này nổi tiếng với những trận đánh lấy ít chống nhiều, nổi tiếng nhất là trận Mikata ga hara chỉ với một ít quân ( hơn 3000) đã gây thiệt hại nặng cho đại quân Takeda, trận này Ieyasu thua nhưng Takeda thiệt hại nặng tới mức không thể tiếp tục tấn công. Shingen cũng trúng đạn chết trong trận này. Ông này cũng là ngưới chặn đứng quân của con trai Takeda và sau này cùng NObunaga tiêu diệt nhà Takeda. Sau này khi Toyoyomi thống nhất hàu hết Nhật Bản tiến đánh Ieyasu thì với lực lượng ít hơn Ieyasu đã cầm cự để cuối cùng 2 bên phải ký hòa ước. Ieyasu cũng có 2 người cực kỳ tài năng là Honda và ninja Hattori Hanjo, trong đó Hanjo đóng vài trò cực kỳ quan trọng trong sự nghiệp của Ieyasu, chính Hanjo là người cứu Ieyasu thoát khỏi vòng vây của Hidemitsu. Với tài năng ám sát của mình thì Hanjo là một nhân tố giúp Ieyasu đạt được nhiều thành công.
Có thể nói Nobunaga có trong tay 3 con người cực kỳ tài năng, vè quân sự ông ta có 2 tứong tài là Ieyasu và Hidemitsu Akechi, về ngoại giao ông ta có Toyoyomi, cộng với tài năng của Nobunaga thì thông nhất Nhật Bản là chuyện thời gian mà thôi. Chỉ tiếc là Hidemitsu làm phản. Đến bây giờ người ta không hiểu tại sao Hidemitsu lại làm phản Nobunaga