Chân Chí Bình
Dragon Quest
- 8/11/21
- 1,422
- 1,774
Tóm tắt ngắn gọn giai đoạn từ cuối nhà Đường đến thời Ngũ Đại Thập Quốc (khoảng 874–960) cho bác nào muốn hiểu thêm lore:
1. Cuối nhà Đường (874–907)
Năm triều đại thay nhau làm hoàng đế ở vùng Trung Nguyên (chủ yếu đóng đô ở Lạc Dương hoặc Khai Phong):
10 nước lớn nhỏ độc lập cùng tồn tại (thực tế có hơn 10, nhưng sử sách truyền thống liệt kê 10):
1. Cuối nhà Đường (874–907)
- 874–884: Loạn An Sử (755–763) đã làm nhà Đường suy yếu từ lâu, nhưng biến cố lớn cuối cùng là loạn Hoàng Sào. Hoàng Sào nổi dậy từ năm 874, chiếm được Trường An (880) và Lạc Dương, tự xưng đế (nhà Đại Tề). Nhà Đường phải nhờ đến sự giúp đỡ của các tiết độ sứ người Sa Đà (Thổ Phồn) là Lý Khắc Dụng và Chu Ôn.
- 884: Hoàng Sào bị đàn áp, nhưng các tiết độ sứ địa phương ngày càng mạnh, không còn nghe trung ương nữa → nhà Đường chỉ còn trên danh nghĩa.
- 883–907: Các tiết độ sứ lớn tranh giành quyền lực:
- Chu Ôn – Hậu Lương
- Lý Khắc Dụng & Lý Tồn Úc – Hậu Đường (người Sa Đà)
- Vương Kiến – Tiền Thục & Hậu Thục
- Mã Ân – Sở
- Lý Thăng – Ngô, sau là Nam Đường
- Lưu Ẩn, Lưu Nham – Nam Hán
- v.v.
- 907: Chu Ôn ép Đường Ai Đế uống rượu độc, lên ngôi, lập nhà Hậu Lương → nhà Đường chính thức diệt vong.
Năm triều đại thay nhau làm hoàng đế ở vùng Trung Nguyên (chủ yếu đóng đô ở Lạc Dương hoặc Khai Phong):
- Hậu Lương (907–923) – Chu Ôn lập, bị Lý Tồn Úc (người Sa Đà) diệt.
- Hậu Đường (923–936) – Lý Tồn Úc → Lý Tự Nguyên → Lý Tùng Chân, cũng người Sa Đà. Bị Thạch Kính Đường (người Đột Quyết) nhờ Liêu đánh giúp, sau phản lại.
- Hậu Tấn (936–947) – Thạch Kính Đường lập, nhượng 16 châu Yên Vân cho Khiết Đan (Liêu), bị Liêu diệt.
- Hậu Hán (947–951) – Lưu Tri Viễn (người Sa Đà) lập, chỉ tồn tại 4 năm, bị Quách Uy diệt.
- Hậu Chu (951–960) – Quách Uy → Sài Vinh → Sài Tông Huấn. Năm 960, Triệu Khuông Dẫn làm chính biến, lập nhà Tống → Ngũ Đại chấm dứt.
10 nước lớn nhỏ độc lập cùng tồn tại (thực tế có hơn 10, nhưng sử sách truyền thống liệt kê 10):
- Ngô (902–937) → 2. Nam Đường (937–975)
- Ngô Việt (907–978, ở Chiết Giang ngày nay)
- Mân (909–945, Phúc Kiến)
- Nam Hán (917–971, Quảng Đông-Quảng Tây)
- Sở (907–951, Hồ Nam)
- Tiền Thục (907–925) → 8. Hậu Thục (934–965, Tứ Xuyên)
- Kinh Nam (Nanping, 924–963, vùng Kinh Châu)
- Bắc Hán (951–979, Sơn Tây, dựa vào Liêu)
- Cực kỳ hỗn loạn, chiến tranh liên miên, các tiết độ sứ và quân phiệt tự xưng vương, đế.
- Trung Nguyên liên tục thay đổi triều đại (Ngũ Đại), còn phía Nam tương đối ổn định hơn (Thập Quốc).
- Người Hồ (Sa Đà, Đột Quyết) lần đầu tiên làm hoàng đế ở Trung Nguyên (Hậu Đường, Hậu Tấn, Hậu Hán).
- Dân chúng khổ cực vì chiến tranh và thiên tai, nhiều người di cư xuống phía Nam → kinh tế trọng tâm bắt đầu chuyển dịch từ Hoàng Hà sang Trường Giang.
- Năm 960, Triệu Khuông Dẫn (Tống Thái Tổ) làm “hoàng bào gia thân” ở Trần Kiều, lập nhà Tống. Đến năm 979, Tống diệt Bắc Hán, thống nhất phần lớn Trung Quốc, kết thúc thời Ngũ Đại Thập Quốc.


.





