Thị trường Game Online Việt Nam 2009: Một năm nhìn lại và chiêm nghiệm

[LaViola]

để ý lại mới thấy trong khi VTC, Asiasoft, FPT lôi về VN toàn hàng khủng (trong năm nay) thì VNG lại không thấy tăm hơi gì, có vẻ như cái 9D đã khiến VNG hốt hoảng... và rồi các NPH game online VN cũng sẽ nhận ra phát hành game 3D hàng khủng về chỉ để cho một số lượng không nhiều các game thủ (tạm coi là pro để phân biệt với amateur) chơi , từ giờ đến năm sau có khi chỉ toàn web-game với mấy game 3D lèo tèo của Trung Quốc thôi :):)

Em ko nghĩ cái 9D nó lỗ đâu bác ạ

 

[♥Yêu♥]

Cũng chưa chắc vì mình từng quen 1 người có trong tay 2500 acc KT. Nên xét về mức độ số acc online có thể đông hơn cũng chưa chắc người chơi đông hơn
Và tính phổ biến của VLTK vẫn hơn KT rất nhiều cho đến thời điểm này

1 máy log 5 acc giật tung lên rồi ông ạ VLTK thì ~100acc vẫn chạy tốt

 

[boykhanh20]

tớ lâu lắm rồi chưa thấy ai chơi VLTK nhưng kiếm thế thì lúc nào cũng thấy

 

[Kronpas1997]

uhm` cũng rắng mà đợi nhưng chắc cũng 5~10 năm nữa mới phát triển nổi
còn vụ auto này thì chắc chữa ko khỏi rồi ....

thử chơi mấy cái game off như CRYSIS ,WoC,.... tui nghĩ đó cũng là 1 cách cai nghiện hiệu quả dùng gameoff chống lại gameon ( OFF VS ON )

nói thật đã bỏ được gameonline cảm giác thật sung sướng .. tự do,tự tại ... khó diễn tả được
mấy bữa nay chơi lại cái CRYSIS phải nói Sướng điên người

Chơi game mà không cảm thấy vui, bỏ game cảm thấy sung sướng thì đúng là nên bỏ game. Nhưng không chơi game online nữa leo lên forum khoe nhặng lên "bỏ được sướng điên người" thì nên tự xem lại cách tiếp cận của bản thân có sai sót gì không mà lại có lối suy nghĩ lệch lạc đó.

Nói toẹt ra, chỉ sợ bạn lỡ bập phải mấy cái game cày kéo, mindless grinding trên bàn phím, chổng mông cho NPH quất roi chăn dắt tứa máu mà cứ tưởng mình đang được đút [...], thì đúng là bỏ được game sướng điên người =)

 

[BillGatesBoss]

Em ko nghĩ cái 9D nó lỗ đâu bác ạ

điều đó thì có chúa mới biết và NPH biết, mấy cái AO, Độc bá, GE bây giờ cũng vậy thôi, chẳng ai biết game này làm ăn lỗ lãi thế nào.... thế mà thế giới họ lại luôn có những báo cáo tài chính minh bạch cho những quý tài chính, năm tài chính, mà nếu bản thân những công ty game ko có báo cáo thì sẽ có công ty riêng, nghiên cứu thị trường kiểu như NPD Group, Media Create....

cái 9D không biết có phiên bản 2 không nhỉ, và không biết VNG có định ôm chú này về ko, chứ có điều phải thừa nhận rằng 9D là game có đồ họa đẹp nhất vào thời điểm phát hành rồi

 

[openman2635]

TO : Kronpas & Th3H3ll

mình nói bỏ gameonline luôn thì cũng ko đúng ...
thực ra là ko còn chơi mấy cái game cày cuốc vì nó bắt buộc phải đua chen này nọ
mình vẫn chơi Dota thời gian rảnh vẫn online trò chuyện trên diễn dàn mà ...
và ngày nào cũng làm vài bộ Jav cho đầy ổ cứng
nói chung vẫn chưa đến nỗi tiêu cực lắm :(

 

[VN|MoUsE]

Từ giờ cho tới cuối năm 2009 và đầu 2010 mới thật sự là game, giờ này nhận xét chi cho sớm thế nhỉ?

 

[syvil]

[video]XVjUVjI_2l8[/video]

Xem cái này tự nhiên lại nhớ lúc trước tưởng rằng thị trường Game Online Việt sẽ là thế Tam Quốc phân tranh. Thế nhưng sau vài trận war to nhỏ, cùng với việc khôn ngoan ngồi ở thế tọa sơn quan hổ đấu hồi mùa hè vừa rồi, dường như VNG sẽ độc tôn thiên hạ mất thôi.

Phần mềm quản lý CSM của VNG phải chiếm đến 9/10 các tiệm game, mạng xã hội zing là mạng có lượng người truy cập cao nhất :(. Riêng về quảng cáo nó đã ăn đứt các cty khác rồi, miễn cưỡng gọi là khá cũng chỉ có VTC với mấy kênh truyền hình kỹ thuật số (nhưng lượng thuê bao truyền hình cáp hình như vẫn cao hơn).

Lại không thể không nói động đến cơ chế. Ai cũng biết VNG xuất thân thế nào, đi lên từ đâu, lại đãi ngộ nhân tài tốt. Cái gamevn này ngày xưa nhân tài nhiều như lá mùa xuân thì có đại bộ phận vào VNG hết. Trong khi đó các cty khác toàn để mấy bác già nhưng dek hiểu gì về gameonline làm lãnh đạo, chuyện buồn cười thế đấy.

 

[GamePRO.]

[video]XVjUVjI_2l8[/video]

Xem cái này tự nhiên lại nhớ lúc trước tưởng rằng thị trường Game Online Việt sẽ là thế Tam Quốc phân tranh. Thế nhưng sau vài trận war to nhỏ, cùng với việc khôn ngoan ngồi ở thế tọa sơn quan hổ đấu hồi mùa hè vừa rồi, dường như VNG sẽ độc tôn thiên hạ mất thôi.

Phần mềm quản lý CSM của VNG phải chiếm đến 9/10 các tiệm game, mạng xã hội zing là mạng có lượng người truy cập cao nhất :(. Riêng về quảng cáo nó đã ăn đứt các cty khác rồi, miễn cưỡng gọi là khá cũng chỉ có VTC với mấy kênh truyền hình kỹ thuật số (nhưng lượng thuê bao truyền hình cáp hình như vẫn cao hơn).

Lại không thể không nói động đến cơ chế. Ai cũng biết VNG xuất thân thế nào, đi lên từ đâu, lại đãi ngộ nhân tài tốt. Cái gamevn này ngày xưa nhân tài nhiều như lá mùa xuân thì có đại bộ phận vào VNG hết. Trong khi đó các cty khác toàn để mấy bác già nhưng dek hiểu gì về gameonline làm lãnh đạo, chuyện buồn cười thế đấy.

Suy nghĩ và cách bình luận của em chỉ ở mức góc nhìn đơn giãn và nó chỉ phản ánh một mặt nhỏ mà thôi. VNG là một trong những cty làm GO đầu tiên và có sản phẩm thành công đầu tiên, đó là bàn đạp để họ tạo được một sức mạnh như bây giờ.

Các cty khác tất nhiên muốn vượt qua họ là một điều cực kỳ khó khăn, đâu phải chuyện dễ dàng. Tuy nhiên, trong kinh doanh không phải chỉ có việc vượt qua đối thủ là thành công, mà cái chính là thành công trên chính đôi chân của mình, tự tạo cho mình thành công.

Em nói các cty khác toàn các bác già không hiểu gì về GO, nhưng họ không hề thất bại. Họ mang về cho cty lợi nhuận, sự phát triển, và hàng năm họ vẫn mang game online về để kinh doanh, đó chính là sự thành công. Sự thành công của các cty game online khác ngoài VNG đâu chỉ là "phải vượt qua VNG".

Các chú vẫn lên forum bô bô cái mồm kiểu ra vẻ mình am hiểu về game online rồi nào là chửi các bác già ở DEC, Saigontel, FPT, v.v... nhưng anh nói thật với cái loại trình độ như các chú học vẹt được vài ba cái MMO, đú đỡn theo phong trào MMORPG rộ lên ở VN mới có vài năm nay mà đã dương oai tự đắc, nói chuyện tào lao chẳng coi ai ra gì.

Vào lãnh đạo một công ty game online, rồi làm thử một game xem coi có ngáp không?

Bớt nói chuyện kiểu như vậy đi em.

 

[Soujirou Seta]

Hơ hơ, anh Thành dạy đúng đấy, chú syvil chịu khó tiếp thu đi cho tiến bộ. Làm game khác với việc chơi game, đầu tiên phải kinh doanh thế nào cho ra 'lợi nhuận' để mà sống đã chứ đừng nghĩ tới chuyện chạy đua đú theo người ta mà 'chết' sớm.

Làm game cho ra tiền chủ yếu phải có đầu óc, khả năng kinh doanh chứ không phải chơi game giỏi, chơi game nhiều, biết ba cái thứ mà gần như ai cũng biết là có thể làm được game, đánh giá được NPH. Nếu không thì giờ các bác, các chú trong GVN đã là PM trở lên hết cả rồi chứ còn thời gian đâu mà ngồi chém gió . À mà trong cái món này nếu chỉ kinh doanh giỏi mà không biết gì về game thì cũng không ổn, hê hê!

 

[syvil]

Em xin tiếp thu góp ý của anh Thành, nhưng anh cũng thấy có thằng bình luận viên bóng đá nào đi lên từ cầu thủ đâu, lại càng có nhiều bác phê bình Văn Học chẳng viết được cuốn tiểu thuyết nào .

Như anh em mình gọi là thuộc về cái giới "bình luận" + "chém gió", chuyên nghiệp hơn một tí thì đi làm Biên tập viên. Em biết thừa mình nói thì giỏi nhưng làm game chẳng ra sao nên em đâu có đi quản lý game. Nếu em có bỏ công việc hiện giờ đi làm game, thì cũng tự biết thân biết phận mà nhận mấy chức vụ như community manager, chứ làm giám đốc này nọ thì em chịu anh ạ. Biết mình biết người trăm trận trăm thắng mà :(

Hôm nọ em đọc được một bài báo, người ta bảo là trong kinh doanh phải luôn hướng đến việc vượt trên đối thủ cạnh tranh. Chứ nếu giữ tinh thần AQ "nó mạnh quá, thôi mình đứng sau nó cũng chẳng chết ai" thì cứ lẹt đà lẹt đẹt, bám víu vào mấy cái game cổ lỗ sĩ có mà chết. Hình như cái PTV từ hồi em chơi đến giờ cũng 4 - 5 năm rồi đấy nhỉ, chẳng biết còn được đến 1000 gamer trung thành không mà năm nào cũng thấy tổ chức sinh nhật đình đám.

Dũng cảm bỏ đi những cái tiêu cực, đổi mới tư duy, dám nghĩ dám làm nhưng không liều (cứ liều đú ôm mấy quả bom xịt về chỉ làm thất vọng chính mình, thất vọng gamer...). Hy vọng các NPH ngày một thành công

 

[Secret_winter]

Độc Bá chết yểu là do tệ nạn hack tràn lan mà NPH cũng bó tay. 1 game rất hay Tru tiên thì phát hành tận mấy nước. Gamer VN chơi tru tiên VN khá nhiều nhưng có lẽ giá cash shop là vấn đề khiến gamer ko ưa chuộng . Chúa Tể Phục sinh thì là do cấu hình lớn qá so với mức sàn hàng net hiện tại. Game thủ đa số quen chơi game kiếm hiệp 2D của VNG giờ chuyển sang CTPS ko quen về gameplay nên cũng bí bô hết rồi.Hôm gì ở hàng net ngồi bật CPTS mà có ông hỏi mình là có auto game này ko anh ơi... Web game là thị trường mới nhưng nhiều NPH đổ sô vào đó qá . Chọn 1 web game mình thích xem ra cũng là ấn đề nan giải. Đúng như seta nói. Loạn 12 sứ quân

 

[GamePRO.]

Em xin tiếp thu góp ý của anh Thành, nhưng anh cũng thấy có thằng bình luận viên bóng đá nào đi lên từ cầu thủ đâu, lại càng có nhiều bác phê bình Văn Học chẳng viết được cuốn tiểu thuyết nào .

Như anh em mình gọi là thuộc về cái giới "bình luận" + "chém gió", chuyên nghiệp hơn một tí thì đi làm Biên tập viên. Em biết thừa mình nói thì giỏi nhưng làm game chẳng ra sao nên em đâu có đi quản lý game. Nếu em có bỏ công việc hiện giờ đi làm game, thì cũng tự biết thân biết phận mà nhận mấy chức vụ như community manager, chứ làm giám đốc này nọ thì em chịu anh ạ. Biết mình biết người trăm trận trăm thắng mà :(

Hôm nọ em đọc được một bài báo, người ta bảo là trong kinh doanh phải luôn hướng đến việc vượt trên đối thủ cạnh tranh. Chứ nếu giữ tinh thần AQ "nó mạnh quá, thôi mình đứng sau nó cũng chẳng chết ai" thì cứ lẹt đà lẹt đẹt, bám víu vào mấy cái game cổ lỗ sĩ có mà chết. Hình như cái PTV từ hồi em chơi đến giờ cũng 4 - 5 năm rồi đấy nhỉ, chẳng biết còn được đến 1000 gamer trung thành không mà năm nào cũng thấy tổ chức sinh nhật đình đám.

Dũng cảm bỏ đi những cái tiêu cực, đổi mới tư duy, dám nghĩ dám làm nhưng không liều (cứ liều đú ôm mấy quả bom xịt về chỉ làm thất vọng chính mình, thất vọng gamer...). Hy vọng các NPH ngày một thành công

Đối thủ cạnh tranh là một liều thuốc để kích thích, nhưng nó không phải là mục tiêu duy nhất. Cái chính là phải tạo ra một sự thành công của riêng chính mình thì lúc đó mới có cơ sở để nghĩ đến việc đặt ra mục tiêu là vượt qua đối thủ. Nếu VTC không có AU, FPT không có TLBB thì nói thật chứ ngay cả việc nghĩ đến chuyện ngang tầm VNG còn khó chứ nói gì mục tiêu vượt qua VNG.

Việc VTC mang AO, FPT mang GE, AS mang ĐBGH về VN chẳng có gì gọi là liều ở đây cả, và chẳng ai lỗ lã hay mất cái gì cả. Nó chỉ là một trong số nhiều sp khác nhau được các cty khai thác trên mạch phát triển rất bình thường, chẳng có quái gì gọi là liều hay không liều ở đây.

Thị trường game online VN còn mới, không khai phá những cái mới thì ai làm đây? không ai thử thì ai có thể thử? không ai mạnh dạn khai thác thị phần thì ai làm ngoài các cty game?

 

[BillGatesBoss]

topic này tự dưng làm mình nhớ đến các super man bên gamek (ko ám chỉ ai cả), mình đã nói rất nhiều là cái chuyên nghiệp ở esport nó phân ra làm viết, chơi, bình luận, tổ chức....etc.... nhưng các chú ý cứ nhất quyết gộp vào làm một và cuối cùng mình đành phải thừa nhận gamek có chuyên môn ở tất cả các lĩnh vực liên quan tới esport

một người chơi game giỏi chỉ biết chơi game, quản lý giỏi thì làm quản lý, viết giỏi thì làm biên tập viên, nói chung không thể lẫn lộn được.... tuy nhiên không phải là Lê Hồng Minh không biết tí gì về quản lý, phát triển dự án mà đi lập công ty rồi phát hành game được... nói chính xác thì VNG thành công là do đi đầu + nhân tài + nhiều yếu tố khác mà ko đề cập đến ở đây.


btw, nói về đi đầu thì VNG cũng có hai cái đi đầu, một là 9d (cấu hình cao so với mặt bằng chung vào thời điểm đó) và TTK (game Việt, dù ko biết nó có bao nhiêu % là do người Việt làm, tất nhiên chuyện mua game engine thì cũng khó trách được nên ko tính ở đây)

 

[redie]

để ý lại mới thấy trong khi VTC, Asiasoft, FPT lôi về VN toàn hàng khủng (trong năm nay) thì VNG lại không thấy tăm hơi gì, có vẻ như cái 9D đã khiến VNG hốt hoảng... và rồi các NPH game online VN cũng sẽ nhận ra phát hành game 3D hàng khủng về chỉ để cho một số lượng không nhiều các game thủ (tạm coi là pro để phân biệt với amateur) chơi :)) , từ giờ đến năm sau có khi chỉ toàn web-game với mấy game 3D lèo tèo của Trung Quốc thôi :):)

Cái dòng này là sao ? Cứ chơi Kiếm thế hay VLTK hay cái game nào 2d là amateur ?

Mấy cái các bố ý vác về VN đều là những game đã cũ, chơi Global chán chê rồi thì xúc về, cũng hết đam mê với nó... Ngồi đi ngồi lại thì cũng có hơn gì những cái khác đâu ? Grind grind cho đến chết thì thôi, cho cùng thì hơn nhau mỗi cái hình ảnh với nội dung.

Đánh giá 1 người chơi pro hay ko pro qua cái game họ chơi mà cũng nghe được sao ? Chẳng dám nhận mình là pro như bác nói nhưng mà mấy cái AO, GE, RUNE, AIon cũng chơi chán Global rồi, cảm nhận chung là nó cũng vậy.

Giờ đang chơi KT cùng bạn bè, vậy là liệt vào hàng amateur

 

[- V -]

Trước hết là rất cảm ơn các bạn đã chịu khó ghé qua topic của mình (kể cả các bạn ghé qua mà có để lại dấu tích hay không để lại dấu tích ), vì có nhiều vấn đề nảy sinh và đề tài thảo luận của các bạn rộng quá nên mình không theo sát trả lời từng câu hỏi của các bạn được .

Nhưng có một điểm chung cần nhận thấy trong tình hình phát triển của nghành công nghiệp game Việt Nam trong giai đoạn hiện nay như thế này. Hầu hết chắc các bạn đều công nhận, độ tuổi trung bình của game thủ ngày càng được trẻ hóa (theo một thông tin mình đọc được thì ở Mỹ, tuổi trung bình của các gamer là 28 thì ở Việt Nam, độ tuổi trung bình của các gamer thấp hơn nhiều khoảng từ 12 đến 24) và càng ngày càng lấn sân sang các độ tuổi khác để thấy tiềm năng khai thác của nghành công nghiệp game online lớn đến mức nào. Hơn nữa, tuy số lượng nhiều, nhưng mặt bằng chung là gamer VN ít có cái nhìn sâu sắc về game hơn các game thủ trên thế giới. Tuy không nói rằng kém hơn vì ở nhiều MMORPG global, cộng đồng gamer Việt được đánh giá rất cao về kỹ năng, chiến thuật và khả năng grind có thể nói là vô đối , nhưng hầu hết khi chọn game để chơi, đa số họ đều chọn những game có cấu hình nhẹ, đồ họa vừa phải và không quá khó để chơi (đó là lý do những game đòi hỏi kỹ năng phức tạp hay có gameplay "lạ" như TS, GE .. hay bây giờ là Chúa tể phục sinh .. ít được lựa chọn, có một lý do đơn giản nhất đầu tiên đó là không phải do nó không hay, mà do nó quá khó (với một số người) để chơi ).

Như một người trong gamevn đã từng nói, và mình cũng đã nhắc lại, để làm game tốt thì cần có rất nhiều yếu tố, nhưng quan trọng kể đó là: 1. chọn game phù hợp với thị hiếu người chơi, 2. khả năng gắn kết cộng đồng của nph, 3. là cách thức để mang "sản phẩm" đến gần người tiêu dùng. Nắm chắc được 3 yếu tố đó thì đã là bước tiên quyết đầu tiên để xác định được một phần sự thành bại của game (ko phải là tất cả nhé). Bởi vậy, vì sao rất nhiều người vẫn đả kích Vinagame vì làm hư một thế hệ game thủ Việt bằng cách mang auto về nhưng game của nph này vẫn thu hút rất nhiều số lượng người chơi, để đến bây giờ, Vinagame không phải là NPH duy nhất phát hành những game có tích hợp sẵn tính năng auto vào game.

Xu hướng phát triển của cả một nghành công nghiệp game không hoàn toàn phụ thuộc vào NPH hay người chơi, mà là do tác động qua lại lẫn nhau của cả hai bộ phận này. Bên nào nhỉnh hơn về định hướng phát triển sẽ dễ dàng lèo lái chặng đường còn lại .

 

[syvil]

confirm redie chơi rất nhiều game server TG đúng là không thể nào đi đánh giá người ta pro hay noob qua game họ chơi được. Theo Syvil, yếu tố duy nhất đánh giá gamer "ở trình độ nào" là qua những việc họ làm được trong game. Cộng đồng gamer chuyên chơi game server thế giới chắc không lạ gì những nhân vật cày cực trâu, cực giàu, nhưng tính cách ích kỷ vụ lợi không ai ưa được, ai gọi họ là gamer giỏi thế ?
-----
Chỉ nhìn lại trong năm nay thôi, nhưng đã lỡ đả động đến quá khứ thì điểm mặt lại một loạt NPH với "sản phẩm đầu tay" của họ xem sao nhỉ.

VNG - vung gươm tranh thiên hạ với Jx Online - Võ Lâm Truyền Kỳ
FPT - đại gia mở đầu với game 3D đầu tiên phát hành chính thức tại VN, Priston Tale
AsiaSoft - NPH đầu tiên tấn công thể loại game có tính casual với Gunbound Online
VTC - NPH đầu tiên chọn thể loại RVR MMORPG với Cao bồi không gian (Phi đội)
DEC - liều lĩnh với một MMO mang phong cách action - Risk your life

mấy chú khác sinh sau đẻ muộn, không tính đến.

Hầu hết các NPH đều thành công với sản phẩm đầu tay của mình, gamer Việt Nam thời đó mới tập tành chơi game, thị trường rộng lớn tha hồ cho các NPH chia phần. Nhưng những sai lầm trong cung cách điều hành đứa con đầu tiên đấy, cộng với việc đầu tư không hợp lý vào những đứa con sinh sau mới khiến cho tình hình gameonline VN bị VNG thống trị như bây giờ :(

-----

Việc VTC mang AO, FPT mang GE, AS mang ĐBGH về VN chẳng có gì gọi là liều ở đây cả, và chẳng ai lỗ lã hay mất cái gì cả. Nó chỉ là một trong số nhiều sp khác nhau được các cty khai thác trên mạch phát triển rất bình thường, chẳng có quái gì gọi là liều hay không liều ở đây.

Thị trường game online VN còn mới, không khai phá những cái mới thì ai làm đây? không ai thử thì ai có thể thử? không ai mạnh dạn khai thác thị phần thì ai làm ngoài các cty game?

Thì em có bảo VTC mang AO, FPT mang GE, AS mang ĐBGH là liều đâu ? Hồi chuẩn bị phát hành em còn lập topic cổ vũ ầm ĩ nữa kia. Cái liều mà em nói đến là trong tư duy của những người làm game. Không hiểu họ có phân tích thị trường không, có tìm hiểu thị hiếu gamer không mà đi nhầm lẫn giữa khái niệm "dũng cảm khai phá" với "liều ăn nhiều".

 

[chimsuntit]

Việc VTC mang AO, FPT mang GE, AS mang ĐBGH về VN chẳng có gì gọi là liều ở đây cả, và chẳng ai lỗ lã hay mất cái gì cả. Nó chỉ là một trong số nhiều sp khác nhau được các cty khai thác trên mạch phát triển rất bình thường, chẳng có quái gì gọi là liều hay không liều ở đây.

Xin được hỏi bạn Thành 1 câu thế này:
- Nếu như biết trước được tình cảnh của GE như hiện nay thì FPT có mang GE về không ? bạn có nhận làm GE không ?

(không bàn đến chuyện lỗ lãi nhé )

 

[Hukerby]

Có bạn Thành cái chủ đề xôm hẳn, đúng là hot boy GameVN .

 

[GamePRO.]

Xin được hỏi bạn Thành 1 câu thế này:
- Nếu như biết trước được tình cảnh của GE như hiện nay thì FPT có mang GE về không ? bạn có nhận làm GE không ?

(không bàn đến chuyện lỗ lãi nhé )

Sao bạn lại nghĩ là chúng tôi không tính trước đến điểm yếu cả về gameplay lẫn độ khó triển khai của một MMORPG 3D có client hơn 5GB và đòi cấu hình cao?

Mỗi cty có nhiều loại sản phẩm đa dạng, đâu nhất thiết cái nào cũng phải trở thành top game, nếu thế thì Rag + VMS + VLTK web + SA + etc. của VNG đâu có thảm hại đến vậy?

Tuy nhiên dòng sản phẩm nào khi phát hành cũng sẽ gặp nhiều yếu tố tác động không lường trước được.

p/s:ngoài ra thì bạn cũng đâu biết được nguyên nhân sâu xa của việc tại sao dự án GE đã nằm trên bàn của FPT từ cách đây hơn 2 năm, và FPT bỏ Rohan để chọn GE mặc dù Rohan đã gần như nằm trong tay. Có nhiều chuyện bạn không biết gì đâu, nên đừng chỉ nhìn cái bề ngoài mà đánh giá :). GE không hề là một thất bại gì của FPT cả, chắc chắn là như thế.