nói ở trên rồi, không thể so sánh vũ khí đơn lẻ với nhau vì không công bằng tí nào. Trong hoàn cảnh tối ưu thì thanh giáo cầm kiểu Nhật như post #5801 solo chẳng ngán thằng nào vì đánh xa quá, chọc chết mẹ đội bạn trước khi chạm đến mình, có lẽ chỉ trừ full plate armor không xuyên nổi (bọn này thì phải vác chùy ra trị, vẫn nhớ trước đọc Ivanhoe chú Robinhood bắn tên vào Bò Mộng văng tên ra không mùi gì). Nhưng đánh kiểu đó chắc chỉ samurai 1v1 trong arena thôi, thực chiến khó hội đủ điều kiện như thế.
Đánh giá hiệu quả của thanh gladius phải xem xét trang bị của người lính, đội hình sử dụng, và khả năng hậu cần hỗ trợ. Quân La Mã sau marian reform trang bị đồng loạt bằng kiếm thép và khiên to bản và quân cụ khác vì nhà nước đủ giàu để cho phép. Khiên to bản và lối đánh đứng rất sát nhau trong đội hình cho phép áp sát đối phương chọc chọc (cứ cầm thử cái chiếu to bằng cái khiên scutum rồi đứng sát tường bên tay phải là hiểu liền, chỉ có thò tay ra chọc tới hoặc chém xuống thôi). Chưa chắc luyện lính vung gladius khó hơn lính cầm thuơng chọc, mà ngay cả có khó hơn thì với tiềm lực của La Mã và huấn luyện lính chuyên nghiệp dư sức đáp ứng.
edit: cái nữa, là chỉ có lính lê dương la mã cầm gladius thôi, bọn auxiliary địa phương và kị binh vẫn cầm thương kiếm hoặc tạp pí lù tuỳ hỷ. Về mạt hồi khi La Mã phải chia thành 2 nước và quân đội bắt đầu "man di hoá" thì cây gladius cũng bị thay thế dần, kiếm dài ra và cuối cùng là quân lê dương đánh nhau chẳng khác gì quân mọi của vài thế kỷ trước. Nên câu hỏi ban đầu không trả lời được "gladius hơn gì để thay thế spear", mà là "gladius gặp thiên thời địa lợi gì mà được ưu ái sử dụng hơn spear".
Bọn này chống kị đúng là yếu thật, phải nhờ quân 'hỗ trợ' auxiliary làm light inf/calv hỗ trợ tránh harass, nhưng vào trận thì tớ ko nghĩ yếu thế quá. Cứ dàn hàng càn lên như máy xay thịt, càn băng hết!
Miễn đừng sang mấy xứ chuyên nghề cung ngựa như Syria là được, hehe.
phalanx là tên đội hình, không phải là tên loại lính như Roman Legionary. Đứng lockshield chổng giáo ra thì ngựa không vào được đâu, chống kị chủ yếu là giết con ngựa (giáo cực dài xiên chết) hoặc đỡ được lực quán tính từ cục người + ngựa, cả hai cái này giáo + trang bị nặng khiên lock đội hình đông đều đáp ứng được.