tạm thời wiwi tóm lại thế này:
không có chuyện tận thiện tận mỹ, thế nên chuyện duel như đấu võ đài giữa 2 tướng như trong truyện không phải là luôn luôn diễn ra, nó chỉ diễn ra khi nào 2 bên dàn trận đối nhau mà đánh và khi nào tướng cần xông lên trước để lấy sĩ khí. Có những lúc ta thấy trận chiến chỉ là charge nhau như mấy trận KM điều binh. Nhưng có những lúc 2 tướng phải giáp vào nhau và duel. Lúc ấy, thật khó có chuyện ùa quân lên charge vì 2 tướng loạn đấu như đèn vụ thì không thể nào can ra nổi!
Lại nói đến bắn lén. Nên biết, chuyện duel mang tính chiến thuật rất cao. Như lúc anh em Lưu Quan Trương dùng 500 binh phá đại quân Hoàng Cân, cũng là nhờ chém được tướng địch! Như vậy, bất kỳ đạo quân nào nuôi tướng cũng mong muốn dùng tướng chém hạ địch để tăng sĩ khí, để làm như vụ anh em Lưu Quan Trương phá giặc. Thế nên nếu tự làm tổn thương danh tiếng mình bằng chuyện bắn lén thì nhỡ sau này, lúc rơi vào thế bí, cần duel thì kẻ địch nó có bắn cho vài mũi không? đó là chưa kể khả năng bắn trúng là khó!
Nhưng trong trường hợp của Hạ Hầu Đôn và bọn tướng giữ ải, tại sao lại mất công duel với một tên tướng đơn thân? có thể cho rằng đó là do... thói thường. Khi giáp trận, các tướng đều có tư tưởng đi đầu chém tướng đoạt cờ, thế nên khó có chuyện bắt họ nghĩ đến lui về sau mà khiến quân vây địch!
Đặc biệt, ở đây, wiwi thấy có một điểm rất buồn cười mà nói mãi, huynh Sephiroth với Dogmeat cứ lôi vào cãi: so sánh TQC với chiến trường của Total War :p. Sự thật rất rõ ràng là TQC và Total War ở trên 2 bình diện văn minh khác nhau, kể cả quân sự! Sep và dogmeat có thể thấy rõ ràng sự "có thể thất bại" của kỵ binh, nhưng lại không nghĩ đến sự khác biệt giữa kỵ binh, bộ binh Trung Hoa và kỵ binh, bộ binh Âu Châu bấy giờ.
Nên nhớ, lúc bấy giờ, bộ binh La Mã (và các nước châu Âu khác) được xây dựng cực kỳ hùng mạnh, đều là lính chuyên nghiệp, sống bằng lương, xuất thân từ tầng lớp quý tộc và công dân "xịn" (đến tận khi Marcius cải cách quân đội mới có thêm thường dân), kỵ binh bấy giờ của Âu Châu cũng chỉ là hạng xoàng (phải đến tận trận chiến ở Adrianople năm 378, khi mà kỵ binh đánh thuê hạng nặng của người Giecman và người Hung bắt đầu nỗi bật trên chiến trường, đè bẹp bộ binh La Mã). Ngược lại, đối với Trung Hoa, bộ binh của họ đa phần là nông dân và thanh niên bình dân, nói chung đều là "lính thời vụ". Khái niệm quân dân chuyên nghiệp trong xã hội Trung Hoa có lẽ không sánh bằng cả Nhật Bản. Đối lại với họ, kỵ binh Trung Hoa trong thời Tam Quốc thực chất đều là các tướng, những "hero", mình mang giáp, tay cầm trường binh (nên nhớ Trương Phi cầm cây mâu 1 trượng 8

) trong khi bộ binh lại hoàn toàn không trang bị những vũ khí khả dĩ có thể đối kháng. Thế nên ngay cả khi phục binh cũng phải dùng câu liêm, đào hố bẫy mới cản được vó ngựa! Cụ thể hơn, ngay khi đã quyết dùng trò "đê tiện" để bắt Quan Vũ thì bọn tướng giữ ải lại nghĩ đến kế hỏa công, chứ không dám dùng bộ binh (theo huynh Sep là rất đông) để bao vây bắt sống, vì theo wiwi còn nhớ có một câu rất hay rằng "chúng ta có bao nhiêu binh mã mà đòi bắt người ấy?" chứng tỏ sự yếu kém của bộ binh, dù đông, so với kỵ binh, cụ thể là các tướng thời TQ. Và đặc biệt, lại nên nhớ đến trường hợp của Điển Vi, không có ngựa mà xung đột trùng vây nên thảm tử, Chu Thái bỏ ngựa hộ tống Tôn Quyền nên phải 17 vết giáo! Đó càng minh chứng hơn cho cái lợi hại và đáng sợ của các tướng (trên ngựa

) đối với bộ binh, cung thủ.
Thế nên, chuyện duel là hiển nhiên để cản cái khí thế "charge" thẳng vào quân mình của tướng địch. Nếu ai cũng biết cái sự bất lợi bên trên thì tất nhiên bất kỳ bộ binh, cung thủ nào cũng biết rõ cái giá pải trả nếu dám cản đầu bọn họ! Việc cản các "hung thần" ấy phải dành cho các tướng, cưỡi ngựa, của mình! Vì vậy, chuyện như: dàn hàng ngang cung thủ, bộ binh để cản ngựa rồi xạ tiễn là chuyện trên lý thuyết quân sự! Cụ thể như trận Vị Thủy, Mã Siêu phá Tào, trận Ký Châu, Triệu Vân đánh Thiệu.
Nhưng nói đi cũng phải nói lại (nói mãi

), nếu cung thủ, bộ binh có lá chắn tốt như lúc các tướng cố xông vào đại trại thì vẫn bị "tên bắn già quá, phải lui", nếu cung thủ, bộ binh có kỷ luật tốt và kẻ địch cũng kém cái khí thế thì có thể như bọn Cúc Nghĩa bắn tên nát đạo kỵ binh của Công Tôn Toản!
Vì thế, cái chuyện duel không những có thật mà còn là chuyện đầy tính chiến thuật. Tất nhiên, một khi giá trị chiến thuật của duel không bằng... charge thì các nhà quân sự TQ không ngại chuyện đó tí nào!