mới được tặng cái máy snes cổ. ko biết nó có loại băng tổng hợp như NES ko bác nhỉ?
Câu trả lời là không, và có.
1. Không thể và vì sao không
Nếu tìm dạng 1 băng tổng hợp nhiều trò (5 trò, 10 trò, 100 trò...) như băng Tàu nhái Famicom cách đây 30 thì không có.
Lý do là giới hạn đặc thù kỹ thuật.
Game Famicom/NES thì dung lượng không cao, độ vài chục tới hơn trăm KB.
Thời 1990 đã có những con chip (Mask Rom) 0.5MB, 1MB rồi nên 1 băng 1 chip có thể chứa được nhiều trò.
Một điểm nữa là đặc thù của Rom Famicom.
Do CPU của máy này chỉ đọc được dữ liệu trong 64KB ($0000 - $FFFF), phạm vi khá hẹp cho tất tần tật mọi thứ từ code game tới dữ liệu đồ họa, âm thanh, work ram.
Vì thế nhiều nhà sản xuất phát triển một kỹ thuật gọi là mapper (cách bố trí dữ liệu trong Rom).
Khi cần thiết thì có thể đổi từ bank này sang bank khác, trong đó dung lượng của mỗi bank dao động trong khoảng 64KB CPU memory.
Bằng cách chuyển đổi bank, ta có thể cho CPU đọc được dữ liệu ở ngoài khoảng 64KB.
Xem giải thích chi tiết ở video bên dưới.
Cũng nhờ kỹ thuật mapper này mà người ta có thể tạo ra một Rom chứa nhiều trò, miễn là Mask Rom đó đủ sức chứa dung lượng của tất cả các game mong muốn.
Khi máy Famicom/NES khởi động thì nó luôn nhảy tới một địa chỉ cố định ở một bank cố định.
Lúc này chỉ cần viết một UI đơn giản cho chọn lựa game, nếu chọn game nào, ấn Start thì CPU sẽ nhảy sang bank tương ứng của game đó.
Đó là lý do vì sao từ 30 năm trước ta đã thấy nhan nhãn băng Famicom/NES Tàu với nhiều trò.
Còn đối với máy Sufami/SNES thì mọi chuyện không như thế.
Dung lượng game của hệ máy này lớn hơn rất nhiều so với Famicom/NES, cỡ từ 0.5MB trở lên, cho tới 4MB là tối đa.
Một vài game sử dụng chip đặc biệt, cách mapping đặc biệt cho dung lượng game lên tới 6MB, 8MB.
Trong khi đó thì CPU của máy này có thể đọc dữ liệu trong phạm vi 16MB ($00-0000 tới $FF-FFFF), bao gồm mọi thứ từ code game, dữ liệu đồ họa, âm thanh, work ram.
Như vậy, về lý thuyết thì nếu có một Mask Rom đủ lớn thì nó có thể chứa được 8 game dung lượng thấp (cho mỗi game là 0.5MB, trong khi Mask Rom lớn nhất với kiểu mapping phổ thông là 4MB).
Tuy nhiên ở đây có 2 giới hạn khiến việc tạo một băng nhiều trò cho máy Sufami/SNES trở nên khó khăn.
Đầu tiên là chuyện khởi động (địa chỉ boost).
Đối với tất cả mọi game Sufami/SNES, khi khởi động thì CPU sẽ nhảy tới một địa chỉ cố định trong Rom để đọc những thông tin về header như kiểu Rom là gì, dung lượng bao nhiêu, có pin hay không, tên game là gì, nhà sản xuất là ai,....
Phần này thì cũng giống như máy Famicom/NES thôi.
Tuy nhiên, sau khi đọc thông tin ở địa chỉ cố định này, CPU sẽ nhảy tới địa chỉ được coder chỉ định để xử lý tiếp.
Do máy Sufami/SNES có thể đọc được dữ liệu trong phạm vi khá rộng nên nhà sản xuất không tạo mapper cho nó.
Hệ quả của việc này là một khi đã đọc code ở một game thì CPU sẽ vĩnh viễn xử lý code trong các bank của game đó, không thể chuyển sang địa chỉ của game khác đang tồn tại trong Mask Rom.
Đó là lý do tại sao máy Sufami/SNES ra đời từ năm 1990 nhưng trong suốt thời gian sau đó, ta không hề thấy một băng game lậu nào chứa nhiều trò khác nhau của các hãng khác nhau.
Dĩ nhiên nhà sản xuất cũng có thể tạo ra một băng game nhiều trò, nhưng tất cả các trò đó đều nằm trong phần bank giống nhau.
Một ví dụ điển hình là game Ninja Gaiden Triology trên hệ máy này là phiên bản remake và tổng hợp cả 3 phiên bản từng xuất hiện trên Famicom.
Rào cản thứ hai là mạch in (PCB).
Như đã nói trên, khi CPU máy Sufami/SNES khởi động thì nó nhảy tới địa chỉ cố định và sau đó vĩnh viễn xử lý code trong cùng những bank giống nhau.
Vì vậy, giả dụ trong Mask Rom ta chứa dữ liệu của 2 trò, nhưng CPU sẽ luôn đọc code ở trò đầu tiên.
Muốn nó đọc code của trò thứ hai thì phải cưỡng chế bằng phần cứng, tức thiết lập lại cách đi dây của PCB, thiết kế lại mạch in.
Cách này khá phức tạp, và người ta chỉ mới thành công trong việc chế ra mạch PCB cho phép đọc game 2, game 3 trong mấy năm gần đây mà thôi (khoảng sau 2015). Tuy nhiên cách này không/khó tạo được UI cho chọn game để khởi động giống như băng lậu Famicom.
(Thật ra là trong vài năm gần đây, các pháp sư toàn cõi nhân giới cũng đã tạo được mulit-cart, băng game Sufami/SNES có giao diện cho chọn nhiều trò, nhưng số lượng đầu game không nhiều. Cũng có những băng chứa 120 trò Sufami/SNES trôi nổi trên thị trường, nhưng nó thuộc phạm trù ở phần 2)
Về lý thuyết thì còn một cách nữa để có thể cưỡng chế CPU đang đọc dữ liệu của game này nhảy sang đọc dữ liệu của game kia, bằng cách hack trực tiếp vào dữ liệu của game trước.
2. Có thể và vì sao có thể
Như đã nói, CPU của máy Sufami/SNES đọc được dữ liệu trong phạm vi 16MB, nên dù có cưỡng chế bằng phần cứng (PCB) thì số lượng game chứa được cũng không nhiều, khoảng 8 trò là hết.
Tuy nhiên, phần cứng của máy Sufami/SNES có một điểm hay là phần cứng mở. Nó có thể "hợp tác" với những chip xử lý bên ngoài để cải thiện tốc độ, tính năng mà phần cứng gốc không có. Chẳng hạn như trò Star Fox sử dụng chip đặc biệt để tạo ra hình ảnh 3D mặc dù hệ máy này vốn không có khả năng dựng hình 3D.
Và trong thư viện chip đặc biệt của hệ máy này, có một con chip đặc biệt được phát triển trong giai đoạn sau này.
Đó là chip MSU-1 được phát triển bởi byuu (David Kirk Ginder, 1983~2021). Nó cho phép CPU của máy Sufami/SNES đọc dữ liệu trong phạm vi 4GB.
Một con số khủng khiếp! Nó được ứng dụng để mở rộng dung lượng game Sufami/SNES để chứa âm thanh chất lượng CD-ROM, hoặc chứa dữ liệu hình ảnh để tạo ra những đoạn cutscene AMV trong game.
Người ta cũng ứng dụng chip này để tạo những băng game chứa nhiều hơn 10 trò.
Điển hình là băng SD2SNES. Nó cho phép chứa bất cứ game nào vào trong thẻ nhớ SD có dung lượng dưới 4GB, có UI để lựa chọn game.
Nếu bạn đang tìm một băng game Sufami/SNES có thể chứa nhiều trò và chơi được trên máy gốc thì hãy chọn băng SD/SNES.
Nó đọc được tất cả mọi game Sufami/SNES từng tồn tại trên đời, cũng như tất cả game sẽ chào đời trong tương lai mà được code bằng kỹ thuật của Sufami/SNES.
Giá băng SD2SNES khá chát, khoảng 200 USD, nhưng đây là sự lựa chọn hoàn hảo nhất cho tới thời điểm hiện tại.
Ngoài ra còn có một số lựa chọn dễ thở hơn như bên dưới.
Đầu tiên là băng Super UFO Pro-8. Nguyên lý của băng này y hệt như cách hoạt động của cái đầu đọc đĩa mềm lậu Super UFO hay những đầu cùng loại (như Alma) thời 1990.
Ưu điểm của băng Super UFO Pro-8 là đọc được tất cả game không sử dụng chip đặc biệt, không sử dụng cách mapping đặc biệt.
Nó có giao diện giống hệt đầu Super UFO, nhạc nền cũng giống hệt như thế nên tạo cảm giác hoài cổ không hề nhẹ.
Ưu điểm khác của nó là cho phép copy Rom (hút Rom) từ băng vật lý, cùng một số chức năng backup/khôi phục dữ liệu save (sram) của game.
Nhược điểm của băng Super UFO Pro-8 là đọc game rất lâu (ai đã từng chơi đầu game lậu này vào những năm 1990 thì đều biết việc này), và không thể đọc một số game sử dụng chip đặc biệt, không thể đọc tất cả game có mapping đặc biệt cho phép dung lượng game lên 6MB, 8MB. May thay là số lượng game có dung lượng quá 4MB mà băng này không đọc được cũng không nhiều (như Tales of Phantasia, Star Ocean, Tengai Makyō).
Số lượng băng Super UFO Pro-8 được bán trên thị trường không nhiều, nên nó đang là và sẽ là, luôn là đối tượng săn lùng ráo riết của những tay sưu tập nên giá thành không hề rẻ.
Tiếp đến là băng Super Everdrive. Đây là băng dễ tiếp cận nhất và có nhiều phiên bản.
Nhìn chung đây là sự lựa chọn hợp lý nếu bạn không chơi nhiều game Sufami/SNES.
Ưu điểm của nó là giá rẻ, nguồn hàng phong phú.
Nhược điểm của nó là giống hệt nhược điểm của băng Super UFO Pro-8, nhưng tốc độ đọc Rom nhanh hơn tí.
Nó không có giao diện và những bản nhạc hoài cổ như Super UFO Pro-8, cũng không có chức năng backup Rom/Sram.
Phiên bản Âu Mỹ thì dùng loại Ram tốt nên load game gần như tức thì.
Còn phiên bản Tàu giá rẻ dùng loại Ram đểu nên load game lâu hơn.
Giá thành của bản Super Everdrive Tàu khoảng 1 triệu VND, nhưng cũng là loại băng mong manh dễ hỏng nhất.
Nếu được thì nên chọn mua Super Everdrive Âu Mỹ, đừng mua băng Tàu.