[Spoil]Ba vấn đề bôi đậm thì vì sử ta ghi chép thiếu thốn nên không đủ cơ sở bác bỏ hay chứng minh nhưng có thể thấy thông qua các tư liệu để lại thì súng cầm tay đủ thể loại chứ không phải pháo là thứ mà quân đội Đại Việt rất sẵn. Có thể nói rằng dân tộc ta rất khoái dùng súng trong cái khu vực Đông Nam Á này. Trong khi các nước hoặc mua hoặc thuê súng thì chúng ta trang bị gần như đại trà cho quân đội, lại còn luyện tập đến mức Tây cũng ngạc nhiên. Thuốc súng thì từ Tàu hoặc tự chế theo công thức Tàu bởi vậy nên chất lượng thấp, bất cứ khi nào thấy Tây đến chào hàng thì cũng cố nài mua hàng trăm cân thuốc súng.
Sau thuốc súng là pháo, có thể nói các khẩu pháo tìm được mà niên đại trước thời Nguyễn phần lớn đều là pháo mua của Tây và là loại pháo ở trên thuyền (có lẽ người Tây đến toàn tháo pháo tàu họ ra bán cho ta
). Nhưng tuy nhập khẩu pháo nhưng đúng như bạn nói, nhà ta tự trồng được các loại pháo cỡ nhỏ, thậm chí mortar vác vai. Cũng như súng, pháo cũng được luyện tập nhưng phần lớn ít thấy tư liệu nhắc đến độ tinh nhuệ của binh chủng này nên chắc trình độ chỉ vào hàng khá so với các nước trong khu vực. Và cũng thật ngạc nhiên khi tỉ lệ pháo đào, vớt... được luôn cao hơn súng.
Ngoài voi, lực lượng kỵ binh cũng xếp vào hàng khá khi các tư liệu không dưới 3 lần đã nhắc đến, nhưng có thể thấy kỵ binh không phải chủ lực của quân đội Đại Việt.
[/Spoil]
_ Ờm bạn nói cũng khá đúng ở nhiều phương diện, nhất là về ứng dụng súng đạn ở vn thời đó, chắc nhất khu vực Châu Á Thái Bình Dương luôn, ngay cả ở Nhật thời nội chiến cũng ko dùng nhiều súng như ở VN.
_ Cá nhân mình luôn nhìn nhận vấn đề chiến tranh nói riêng, và trình độ quân đội của các bên trong chiến tranh theo khía cạnh kinh tế xã hội, trình độ sản xuất. Từ đấy dù có nhiều chỗ thiếu sót trong ghi chép lịch sử, nhưng từ kinh tế có thể đại khái hình dung ra tổng thể về quân sự.
_ Về các loại pháo cỡ nhỏ, cỡ trung, súng tay cá nhân trong quân đội thời Trịnh Nguyễn, thực ra ko có nhiều ghi chép, nhưng chỉ cần xét về khả năng sản xuất và khả năng nhập khẩu là có thể xác định số lượng.
_ Pháo cỡ nhỏ rất dễ sản xuất hàng loại vì cấu tạo đơn giản, lại nhẹ nhàng, thậm chí có thể mang vác bằng nhân lực. Nhưng
pháo dã chiến ( loại như demi - culverin và culverin ) lại khá khó sản xuất, không chỉ vì vấn đề đúc thân pháo khó khăn, mà còn cả sản xuất khung pháo chất lượng tốt cần kỹ thuật khá cao, lại đi kèm bộ trang bị xe kéo, hệ thống bảo dưỡng, tháo lắp ( để bảo dưỡng, hoặc qua sông suối ) rất phức tạp. Vn chắc chắn ko sản xuất được, và ngay cả ở bên Tây, pháo thuyền dễ làm, nhưng pháo dã chiến lại không hề dễ. Có lẽ bọn tàu buôn Tây nó sang vn, chắc toàn tháo nguyên bộ pháo thuyền đang có sẵn trên tàu, đem bán luôn cho nóng
Vì thế có thể thấy kha khá loại pháo to nhưng toàn đặt trên thành thôi, còn mang đi bộ chiến toàn pháo nhỏ.
_ Về súng tay thì còn khó khăn hơn, vì kết cấu của súng flintlock có thể nói là " cực kì phức tạp " trong sản xuất thời đó, cần nhà xưởng chuyên nghiệp, thống nhất kỹ thuật, đo lường, các loại máy tiện, máy mài để làm linh kiện, vn đương nhiên khó có cơ hội làm khi mà kinh tế kém và chiến tranh liên miên. Vì thế vn súng tay có lẽ thường là 2 loại : matchlock đời cũ, có thể tự sản xuất nhưng khá ít ( vì làm chất thép làm nòng súng cũng cần kỹ thuật cao á, ko bắn 1 hồi nóng thang súng, hoặc tòe nòng ), phần nhiều là nhập, còn Flintlock tân tiến thì chắc 100% nhập. Vì vậy số lượng súng cũng sẽ ko nhiều, vì phụ thuộc vào nhập khẩu, nên nhớ súng bảo trì ntn thì cũng sẽ hỏng trong chiến đấu, phải thay linh kiện không ít, thậm chí hỏng hẳn. Cũng may Vn ở vị trí tốt, có nhiều Tàu buôn đi qua buôn bán với bên Tàu, Nhật, Philippin, nên chở súng, vũ khí sang bán cũng khá.
_ Tiếp là thuốc nổ, rõ ràng thuốc nổ Tàu thua xa bọn Tây làm, ai mua được thuốc nổ Tây sẽ có lợi thế lớn trong hỏa lực. Công thức thuốc nổ thực ra không khó mua, cái khó là công nghiệp chế tạo cơ. Bọn Tàu nó nghĩ ra thuốc nổ từ thời Tống, nhưng ứng dụng cũng chỉ gói gọn trong pháo hoa báo hiệu, tại sao? vì chế tạo rất tốn kém tiền của nếu ko có kỹ thuật cao. Trong điều kiện kinh tế phong kiến, rất khó chế tạo hàng loạt, nghiên cứu phát triển thuốc nổ, và ứng dụng chiến đấu thì đắt đỏ gấp nhiều lần khi sử dụng chiến thuật biển người ( cái bọn Tàu rất giỏi, đông người mà )
_ Vì thế Tây Âu họ chỉ ứng dụng súng pháo số lượng lớn cũng chỉ từ thời phục hưng trở đi, khi mà kinh tế bùng nổ, kỹ thuật sản xuất nâng cao, giúp các quốc gia Tây Âu đáp ứng được chi phí chiến tranh nóng ( cũng 1 phần do kinh tế giàu lên, áo giáp các kiểu dùng nhiều trong quân, tên nỏ giảm sát thương, cần phải có súng pháo mới chọi nhau tốt ). Nhưng cũng ko phải quốc gia Châu Âu nào cũng phát triển được chiến tranh vũ khí nóng toàn diện, ví dụ cụ thể là tới đầu tk 18, khi mà hầu hết Tây Âu đã phổ biến súng trường flintlock toàn bộ bộ binh, thì chiến tranh Nga - Thụy Điển ở Đông Âu, họ vẫn dùng chiến thuật cũ rích với 1/2 binh lực cầm ... pike.
_ Với khó khăn về thuốc nổ ( và cả số lượng súng cá nhân ) như vậy, thì khả năng luyện tập thường xuyên của pháo thủ, và lính súng ở VN nói chung, rõ ràng không thể nào phổ cập toàn quân, và có lẽ chỉ thân binh tinh nhuệ của tướng lĩnh mới thực sự có trình độ cao. Về tổng thể, mình ko nghĩ trình độ sử dụng súng pháo ở VN có thể so bằng Châu Âu ( nơi cũng ko hề hòa bình, oánh nhau cũng ko ít ) Rất nhiều nhà truyền giáo có ghi chép về vấn đề này, nhưng hầu như là cưỡi ngựa xem hoa thôi, phần nhiều là tướng lĩnh các bên đưa thân binh ra biểu diễn nhằm "chứng tỏ sức mạnh" và câu kéo giao dịch, tài trợ, đây cũng là lẽ thường mà :3
P/s: về matchlock và flintlock, cũng ko có nhiều tài liệu ghi chép lắm, ở ta các vị sử học ... gộp chung lại thành súng tay, các vị chắc cũng ko phân biệt nổi matchlock với flintlock, đều gọi là hỏa thương cả. Nhưng số lượng Flintlock sẽ rất ít so với matchlock, vì flintlock phải nhập từ tận Tây Âu, nơi duy nhất sản xuất ra, trong khi matchlock có thể tự chế 1 phần, hoặc nhập từ Tàu Mãn Thanh, hoặc nhiều nhất là từ Nhật Bản ( nơi họ tự sản xuất được súng matchlock chất lượng tốt, từ a đến z , gọi là Tanegashima (種子島) )
check sơ qua wiki thấy 種子島 là tên cái đảo, thấy hay dùng chữ 火縄銃 (ひなわじゅう) hơn, nếu thích dùng 種子島 thì sẽ kèm chữ súng vào thành 種子島銃 tanegashima-juu.
