Thứ nhất, các “từ thuần Việt” có thực sự tất cả đều “thuần Việt” không?
Sự thực là có nhiều từ rất cơ bản, được sử dụng trong lời ăn tiếng nói hàng ngày mà nhiều người ngỡ là thuần Việt, như “đầu” (trong “đầu tóc”), “ông” (trong “ông/bà”) trên thực tế lại có gốc “Hán”! Ví dụ, chữ “ông” tồn tại trong từ “Hán Việt” “ngư ông”. Chỉ có điều các từ này được “vay mượn” từ rất rất lâu và được sử dụng với tần suất lớn. Một số nhà ngôn ngữ học gọi đây là từ “Hán Việt cổ”. Như vậy ngay ở trong cái gọi là từ “thuần Việt” vẫn có gốc gác ngoại. Vậy chúng ta có cần xử lý nốt số “ngoại lai” này hay không?!
Thứ hai, thế nào thì gọi là “thuần Việt”? Nếu chúng ta nhìn nhận vấn đề một cách biện chứng thì sẽ thấy chẳng ngôn ngữ lớn nào trên thế giới tồn tại một cách cô lập cả. Khái niệm thuần Việt cũng mang tính tương đối và phải được xem xét trong từng giai đoạn lịch sử cụ thể. Chẳng hạn những từ tiếng Anh mới du nhập vào tiếng Việt như “MC”, “laptop”, “hacker”.. có dấu vết “Ăng-lê” còn đậm. Nhưng nhiều từ tiếng Pháp như “cà vạt”, “xà phòng”… thì đã được Việt hóa rất cao, không khác mấy các từ bản địa. Ở các từ gọi là “Hán Việt”, mức độ Việt hóa còn cao hơn nữa và có tính hệ thống.
Khái niệm “Hán Việt” hàm chứa một nét nghĩa khá nguy hiểm - rằng đây là tiếng nước ngoài do người Việt sử dụng! Nhưng thực tế ta đâu có nói tiếng nước ngoài mà vẫn nói
tiếng Việt. Đây hoàn toàn không phải là một phiên bản của tiếng Hán hay tiếng Quan thoại. Các từ “Hán Việt” đó đã trở thành một phần máu thịt trong hệ thống của Việt ngữ. Tiếng Việt và người Việt hoàn toàn chế ngự lớp từ “Hán Việt” đó (trên các phương diện ngữ âm, ngữ nghĩa và ngữ pháp), chủ động bắt nó phải phục tùng mình một cách hiệu quả. Có nhiều từ “Hán Việt” đã bị đảo trật tự các yếu tố bên trong hoặc thay đổi ngữ nghĩa so với các từ tương đương trong tiếng Hán. Thí dụ, từ “thủ đoạn” trong tiếng Hán mang sắc thái trung tính, sang tiếng Việt nó có thêm sắc thái xấu (phổ biến) bên cạnh sắc thái trung tính. Còn từ “truyền hình” là sáng tạo của người Việt dựa trên các yếu tố “Hán Việt” (thuật ngữ tương ứng của người Hán là “điện thị”).
Và còn nhiều ví dụ nữa về các trường hợp từ “thuần Việt” (và cách nói “thuần Việt”) được sử dụng áp đảo so với từ “Hán Việt”, như chúng ta chỉ nói “Bộ/Sở/Công ty Xây dựng” chứ không nói “Bộ/Sở/Công ty Kiến thiết”. Tương tự, người ta cũng chỉ nói “công ty cầu đường” và “ngành đường sắt” chứ chả ai nói “công ty kiều lộ” hay “ngành thiết lộ”. “Cảng biển” và “chủ nghĩa yêu nước” được nói nhiều hơn là “hải cảng” và “chủ nghĩa ái quốc”. Người Việt hầu hết nói “tàu ngầm” chứ hiếm khi nói “tiềm thủy đĩnh” như người Trung Quốc. Theo trật tự tiếng Hán, phải nói “chấn tâm” (tâm của động đất), nhưng người Việt chủ yếu nói “tâm chấn”. Tức là ngôn ngữ có quy luật vận động riêng, không phụ thuộc ý muốn chủ quan của một cá nhân nào đó.
Nói chung, không chỉ ngôn ngữ đâu, kể cả tên lửa Liên Xô, súng trường Trung Quốc hay xe đạp của Pháp (xe Peugeot) mà vào tay “ông Việt Nam” thì “thần thái” sẽ khác.
Thứ ba, người ta thường chỉ trích lớp từ “Hán Việt” là ngoại lai mà quên rằng đồng bào người Hoa là một trong 54 dân tộc anh em cùng chung sống trên lãnh thổ Việt Nam. Ngôn ngữ riêng của bà con người Hoa cũng là ngôn ngữ quốc nội, dù đó không phải là tiếng phổ thông.
có chăng thay đổi từ từ (từ trăm tới ngàn năm sau) thì có thể.
kiểu bản nâng cấp ấy. Có cái chiêu gọi là Bá lòng tước liệt trảm sau nâng cấp lên thì thêm chữ chân ở trước thành Chân bá Long tước liệt trảm
