NGƯỜI ĐẾN KẺ ĐI, AJAX CỦA ERIK TEN HAG VẪN “TẤN CÔNG TỔNG LỰC”
Tính trên mọi đấu trường từ đầu mùa giải 2021/22 đến nay, Ajax chỉ thua 1, hòa 3 và thắng 12 trận. Thầy trò Ten Hag ghi 51 bàn, tức trung bình 3,1 bàn/trận và chỉ để thủng lưới 4 bàn. Riêng ở giải vô địch quốc gia Hà Lan, tuy đang cùng có 27 điểm với PSV Eindhoven, nhưng Ajax tạo ra hiệu số bàn thắng-thua dương vượt trội (+35), bỏ xa ít nhất 21 đơn vị với bất kỳ đối thủ nào. Còn tại vòng bảng Champions League, Ajax toàn thắng sau 4 lượt trận và đã trở thành 1 trong 4 cái tên đặt chỗ ở vòng 16 đội. Giá trị bàn thắng kỳ vọng của Ajax ở đấu trường cúp châu Âu là 11,1 – chỉ sau Bayern Munich và Man City.
Tính đến trước lượt trận thứ tư vòng bảng Champions League, tỷ lệ kiểm soát bóng trung bình ở 1/3 sân cuối của Ajax đạt 74% (chỉ sau 83% của Chelsea), chỉ số PPDA (tức số đường chuyền liên tục cho phép đối thủ thực hiện trước khi tung ra một hành động phòng ngự - chỉ số càng thấp, pressing càng rát) đạt giá trị tích cực xếp thứ hai (bằng với Liverpool và chỉ sau Chelsea), số lần giành lại quyền kiểm soát bóng ở 40 mét sân cuối tính đến khung thành đối phương là 23 (đồng dẫn đầu với Chelsea), số đường chuyền chính xác vào vòng cấm đối thủ là 66 (cao nhất).
Sau hành trình vang dội vào đến bán kết Champions League 2018/19 khi phải dừng bước ở phút 90+6 trước Tottenham Hotspur trong trận lượt về vì luật bàn thắng sân khách, đội hình Ajax ngày đó đã nói lời chào tạm biệt với những Hakim Ziyech (Chelsea), Donny van de Beek (Man Utd), Frenkie de Jong (Barcelona), Matthijs de Ligt (Juventus), Kasper Dolberg (Nice) hay Quincy Promes (Spartal Moskva),... 360 triệu euro được thu về từ những thương vụ này, 140 triệu euro được dùng để tái đầu tư trên thị trường chuyển nhượng.
Bộ khung mới của Ajax mùa giải hiện tại có những gương mặt mới: thủ thành Remko Pasveer, trung vệ Jurrien Timber, cặp tiền vệ trung tâm Edson Alvarez và Gravenberch, tiền đạo cánh trái Antony, tiền vệ công Steven Berghuis và tiền đạo cắm Sebastien Haller. Tính sơ sơ, những cầu thủ này chưa tốn chưa tới 60 triệu euro phí chuyển nhượng.
Là một người trưởng thành trong môi trường bóng đá Hà Lan, chịu ảnh hưởng của trường phái Johan Cruyff, Erik Ten Hag với quãng thời gian làm việc ở đội B của Bayern Munich còn bổ sung thêm vào bộ cẩm nang triết lý của mình yếu tố gengenpressing của người Đức. Từ đó, HLV 51 tuổi tạo ra một thứ bóng đá tiki-taka theo trục dọc với những đường chuyền xuyên tuyến, chồng cánh trong, mô hình di chuyển người thứ ba và pressing. Erik Ten Hag vẫn tiếp tục sử dụng hệ thống 4-2-3-1 về lý thuyết như mùa giải 2018/19.
Nếu 4-2-3-1 ngày đó gồm Onana – Mazraoui, De Ligt, Blind, Tagliafico – Schone, De Jong – Ziyech, Van de Beek, Neres – Tadic, thì 4-2-3-1 ngày nay gồm Pasveer – Mazraoui, Timber, Martinez, Blind – Alvarez, Gravenberch – Antony, Berghuis, Tadic - Haller.
Một trong những đường nét chấm phá quan trọng trong cách vận hành lối chơi ngày đó của Ajax là việc 4-2-3-1 trên lý thuyết sẽ trở thành 3-3-3-1, với Frenkie de Jong lùi về đá như một trung vệ lệch trái tạo thành hàng thủ 3 người cùng De Ligt và Blind, Lasse Shone kéo về tạo thành cấu trúc 3-1 để phát triển bóng từ tuyến dưới khi bị đối thủ pressing. Bản thân tiền vệ giờ đây đang khoác áo Barcelona có thể tự mình kéo bóng để phá lớp pressing tầm cao của đối thủ. Ở phía trên, hai hậu vệ cánh đẩy cao để bám biên, cho phép các tiền đạo cánh là Ziyech và Neres bó vào hành lang trong, chơi bên hông Van de Beek. Dusan Tadic thì thi đấu như một số 9 ảo.
Mùa giải này, cách vận hành 4-2-3-1 có một vài sự thay đổi. Ajax sử dụng cấu trúc cực đoan 2-1 để phát triển bóng từ tuyến dưới, gồm cặp trung vệ Timber-Martinez và tiền vệ trụ Alvarez. Một vài thời điểm, nếu bị đối thủ pressing quyết liệt, Blind – trong vai trò hậu vệ biên trái – sẽ lùi về để trở thành một trung vệ lệch trái tạo thành hàng thủ 3 người, kết hợp cùng Alvarez hoặc có lúc thêm cả Gravenberch tạo thành cấu trúc 3-1 hoặc 3-2 để phát triển bóng. Không còn một De Jong có khả năng cầm bóng kéo về phía trước, Ajax thay vào đó sử dụng Blind với kỹ năng chuyền bóng tịnh tiến về trước ở mức độ tuyệt hảo.
Gravenberch, về lý thuyết trong hệ thống 4-2-3-1 là một trong hai tiền vệ trung tâm bên cạnh Alvarez, nhưng luôn cơ động và sẵn sàng trở thành một số 10. Bấy giờ, trong hệ thống thực chiến của Ajax, họ có hai số 10 là Gravenberch cùng tân binh Berghuis chuyển đến từ kình địch Feyenoord (từng là thủ quân của Feyenoord).
Một khi đối thủ chọn khối phòng ngự tầm trung và thấp, cặp hậu vệ biên của Ajax được chỉ đạo đẩy lên cao, nhưng không còn hoàn toàn bám biên như mùa giải 2018/19. Ở đây, điểm khác biệt dễ nhận ra nhất chính là vị trí của hậu vệ phải Mazraoui khi cầu thủ người Ma Rốc giờ đây thường xuyên di chuyển vào hành lang trong, nhường biên phải cho tiền đạo cánh Antony (người chuyển đến từ Sao Paulo đầu năm 2020). Từ đó, Mazraoui có thể thực hiện những pha chồng cánh trong, hoặc đâm vào vòng cấm đối thủ.
Nhưng Antony là một người thuận chân trái. Điều này có nghĩa, cầu thủ người Brazil không bám đến sát biên để tạt những cú từ trong ra ngoài (outswing). Anh trở thành một Arjen Robben, chạy cắt chéo vào trong và tạt hoặc sút từ ngoài vào trong (inswing) bằng cái chân trái của mình. Và cái chân trái đó của Antony rất ngoan, cứ hỏi Mats Hummels là rõ.
Ngược lại, bên cánh đối diện, Dusan Tadic thuận chân trái giờ đây không còn chơi như một số 9 ảo nữa. Tùy từng thời điểm, Tadic có thể bám biên trái, có thể bó vào trong đá sau lưng tiền đạo mục tiêu Sebastien Haller và nhường lại biên cho Gravenberch (bấy giờ dạt ra) hoặc Blind.
Trong nhiều thời điểm, trước khối đội hình phòng ngự hai lớp của đối thủ, Ajax dàn quân thành hệ thống 2-1-6-1. Hai trung vệ và một tiền vệ trụ chống ở dưới – hai hậu vệ biên dâng cao với một người bám biên, một người bó vào hành lang trong – hai tiền đạo cánh với một ngưới bám biên, một người bó vào hành lang trong – cùng hai số 10 chơi sau lưng tiền đạo mục tiêu. Đó là một cách dàn quân kéo dãn chiều ngang hàng phòng ngự đối phương còn cực đoạn hơn cả Bayern Munich của Julian Nagelsmann, bởi nhà vô địch nước Đức luôn thường xuyên duy trì cấu trúc 3-1 ở tuyến dưới, đằng này Ajax chỉ là cấu trúc 2-1.
Về cơ bản, tối thiếu lớp tấn công của Ajax là 5 người, có lúc 6, có lúc 7, luôn ý thức chọn vị trí giữa hai tuyến. Những cá nhân này ngoài chuyện kéo dãn chiều ngang sân hết mức để mở ra các nan quạt nhận bóng, mà còn sẵn sàng đâm vào những khoảng trống giữa các hậu vệ đối phương. Nagelsmann từng nói rằng cách hạn chế bị phản công tốt nhất là… càng đẩy đội hình lên cao hơn nữa, với thật đông quân số có mặt sau lưng tuyến hai của đối phương, từ đó tạo thành một “làn sóng thứ hai” để counterpressing ngay tức thì và nghĩa là tấn công thêm đợt mới tức thì.
Ajax 2021/22 của Erik Ten Hag chính là cũng đang chơi như vậy, với mức độ chấp nhận rủi ro còn cao hơn nữa.
Nội dung: Le Foot
Hình ảnh: Nguyen Huy
Baller - 1st Football Magazine
chỗ fred thì bất cứ ai cũng đc … trừ fred
. MU của Ole mấy trận gần đây như mấy thằng k biết đá bóng, chỉ có Ro hóa siêu xay da mới save dc Ole thôi 
