Một việc thú vị đã xảy ra vào phút thứ 74 của trận bán kết lượt đi Europa League giữa Manchester United và Roma tối thứ 5 tuần trước. Luke Shaw đang sửa soạn quả đá phạt góc (mà sau đó Paul Pogba sẽ ghi bàn) khi bình luận viên nhận xét, “
Roma đang mệt mỏi thấy rõ sau khi họ buộc phải thực hiện 3 sự thay đổi người ngay hiệp 1 và phải chấp nhận đá nốt trận với nguyên đội hình ấy.”
Nghe không có gì đặc biệt thú vị hay đáng ghi nhận, vì đúng là như thế. Chấn thương đã ép người Roma vào tình cảnh phải dùng cả 3 lượt thay người ngay hiệp đấu đầu tiên, khiến họ không thể đưa các cầu thủ còn nguyên thể lực vào 20-30 phút cuối trận.
Ngoại trừ, cho tới lúc đấy, Manchester United cũng chưa thực hiện thay đổi nào. 11 cầu thủ đá chính vẫn còn đang ở nguyên trên sân và đang chạy cho Roma không kịp thở. Bạn không thể đổ cho việc ‘
bọn tôi đã dùng hết 4 quyền thay người ở hiệp đầu rồi,’ nhưng đồng thời, đây cũng không phải lần đầu việc này xảy ra. Thật ra việc này còn không phải cái gì hiếm thấy lắm. United có vẻ đang làm nó hàng tuần. Mức độ thể lực của họ phải nói là đáng kinh ngạc. Đây là Paul Pogba chạy nước rút vào vòng cấm để đón một cú tạt, vào phút thứ 91 của trận đấu!

Đội ngũ Manchester United hiện tại có lẽ được mọi người biết đến nhiều nhất ở việc họ thường không bắt đầu trận đấu tốt lắm. Hiệp 1 của họ thường lê lết chậm chạp và trông không có vẻ gì là sắp ghi được bàn thắng cả. Mùa này họ đã để đối phương mở tỉ số 13 lần và tôi còn chẳng thể nói được đã bao nhiều lần bàn thắng mở tỉ số đó đến vào 10 phút đầu tiên của trận.
Ole Gunnar Solskjær đã được hỏi nhiều lần về kiểu khởi đầu uể oải đó và đã cho cơ man những câu trả lời bao gồm, từ sân vận động không khán giả, tới những cuộc phong toả gây khó khăn về tâm lí, thậm chí còn nói rằng 'đôi khi họ cần được giật cho tỉnh lại bằng một bàn thua sớm.' C
ó thể có cơ sở hợp lí cho những lí do đó, nhưng cùng lúc chúng ta cũng nên nhớ rằng Solskjær
không bao giờ trả lời thẳng vào vấn đề được hỏi mỗi khi họp báo.
Điều này đặc biệt đúng khi ông được hỏi về chiến thuật [1], cũng là những lúc ông thường rất nhanh đổi chủ đề và cơ bản là nói về bất cứ thứ gì khác ngoài chiến thuật, mặc kệ liệu nghe có kì quặc đến đâu. Ừ thì 'đôi khi họ cần được giật cho tỉnh lại bằng một bàn thua sớm' khá là quái dị, và chính là kiểu chuyện bạn sẽ nói ra nếu bạn không muốn trả lời trung thực hơn.
Sẽ thế nào nếu khởi đầu uể oải của United không phải là ngẫu nhiên? Sẽ thế nào nếu quyết định chiến thuật chính là phải bắt đầu chậm rãi? Chúng ta đang không nói đến việc 'bắt đầu chậm vì huấn luyện viên soạn chiến lược sai,' mà bắt đầu chậm vì huấn luyện viên đặc biệt chỉ thị cầu thủ làm vậy.
Trước khi mọi người bóp méo lời tôi, tôi KHÔNG nói rằng United được chỉ thị chiến thuật để phòng ngự dở tệ hay thả cho đối thủ ghi bàn trước. Chúng ta sẽ nhắc tới việc đó sau, nhưng cái đang nói ở đây là việc không chơi trực diện và không nhấn hết ga tấn công. Nếu bạn không tấn công, bạn đang tự chuốc áp lực lên bạn, nó sẽ khiến bạn dễ để xảy ra sai sót hơn. Bạn để đối thủ thoát việt vị, bạn để mất bàn từ tình huống cố định, James Ward-Prowse sút phạt một cú hoàn hảo, Lindelof bị xâm hại nhưng không có lỗi nào được thổi...

Chúng ta đều đã thấy The Sun giật tít, hay những bài báo tệ hại khác nói về việc nếu trận đấu kết thúc sau hiệp đầu
United sẽ đứng thứ 12 trên bảng xếp hạng, thực sự là rất ngu xuẩn vì trận bóng thực tế không kết thúc sau 45 phút. Trận bóng sẽ có thêm 45 phút sau giờ nghỉ giữa trận, khi mà United hoá ra lại chơi cực kì tốt. Thực ra, nếu bạn bắt đầu tất cả mọi trận đấu ở hiệp 2, United sẽ đứng đầu bảng xếp hạng. Nhưng rõ ràng họ không ở đó, vì trận đấu không bắt đầu ở hiệp 2.
Đây không đơn giản là trường hợp 'huấn luyện viên chọn sai đội hình xuất phát.' Đôi khi đấy đúng là vấn đề - đặc biệt là đầu mùa giải, chẳng hạn các trận gặp Southampton và West Ham - nhưng đa phần những lần khác huấn luyện viên không thay đổi ai ở giờ nghỉ và đội bóng đi ra khỏi phòng thay đồ bước vào hiệp 2 trông vẫn khác hẳn đội bóng chơi ở hiệp 1.
Có vẻ là ở đây có gì đó nhiều hơn vậy.
United đã ghi 23 bàn và thủng lưới 20 bàn ở các hiệp 1. Nghĩa là trung bình 0.70 bàn thắng và 0.61 bàn thua mỗi trận. Nếu cứ chơi như vậy cả 90 phút thì sẽ là 1.39 bàn thắng và 1.21 bàn thua. Nhìn kiểu gì thì đó cũng không phải là khoảng cách ổn và với những con số đó rốt cuộc bạn sẽ hoà hoặc thua nhiều trận hơn bạn thắng rất nhiều.
Nhưng hiệp 2 lại là câu chuyện khác hẳn. United vượt mặt các đối thủ của mình 45 so với 15 bàn sau giờ nghỉ, trung bình là 1.24 bàn thắng và 0.45 bàn thua mỗi trận. Suy rộng những con số này ra cho 90 phút và bạn đang có tỉ số trung bình 2.48-0.91. Bạn sẽ thắng phần lớn các trận nếu cứ chơi như vậy.
Mọi người biết tôi rồi. Chỉ nhìn thấy số liệu thô về bàn thắng là chưa đủ. Chỉ vậy có lẽ sẽ không thể thấy được toàn bộ câu chuyện ở đây. Bởi vậy tôi đã xem lại tất 33 trận Premier League cho tới giờ để phân tích số cú sút giữa hiệp 1 và hiệp 2 cũng như bàn thắng kì vọng (xG) để xem liệu có gì đang diễn ra ở đây không. Đoán thử xem, đúng là có đó!
(Số liệu về cú sút lấy từ Fbref. Dữ liệu xG lấy từ FotMob)
Mùa này United sút nhiều hơn đối phương ở cả 2 hiệp, nhưng hiệp 2 họ có nhiều hơn 67 cú sút so với hiệp 1 - hoặc nếu ta suy rộng ra cho mỗi 90 phút, United của hiệp 2 sẽ có nhiều hơn 4.06 cú sút/trận so với United của hiệp 1. xG cũng cùng một câu chuyện đó, hiệp 2 thổi bay hiệp 1, và mỗi trận bạn có thể kì vọng United hiệp 2 ghi nhiều hơn 1 bàn/90 phút so với United hiệp 1.
Ở mặt ngược lại, United cũng nhận nhiều hơn 2 cú sút mỗi 90 phút trong hiệp 2 so với hiệp 1. Khi United tấn công nhiều hơn, họ cũng sơ hở hơn ở tuyến dưới, hoặc cũng có thể do United đang dẫn trước nên đối thủ sẽ bắt đầu tấn công nhiều lên. Tuy vậy, xG phải nhận mỗi 90 phút ở hiệp 2 gần như không tăng tí nào, với xG trên mỗi cú sút phải nhận vẫn giữ nguyên 0.09 [2], cho thấy mặc dù họ phải nhận nhiều cú sút hơn, họ không phải chịu nhiều cơ hội nguy hiểm hơn.
Phân tích này cho chúng ta thoáng thấy một chút chiến lược của United. United mới chỉ thua có 4 trận giải quốc nội kể từ tháng 2 năm 2020. Họ là một đội rất khó đánh bại và là một đội rất khó xuyên phá [3]. United bước vào các trận đấu của họ với hiệp 1 không tấn công toàn lực, thay vào đó họ chỉ tập trung vào việc khó bị đánh bại.
Có 15 trận năm nay (42.86%) số bàn thắng kì vọng phải nhận của United trong hiệp 1 cao hơn số bàn thắng kì vọng họ có. Nghe thì rất tệ nhưng chỉ có 5 trong số mấy trận đó là đối phương có xG cao hơn 0.6 [4]. Cốt lõi là họ chỉ tìm cách giết cho hết thời gian 45 phút đồng hồ, do họ tự tin rằng mình có thể bào mòn sức đối thủ và có đủ thời gian để đánh bại họ trong hiệp 2. Chiến lược này không phải không có rủi ro, vì đôi lúc bạn sẽ không có đủ thời gian để làm việc đó.
United không bắt đầu tấn công cho tới tận cuối trận trong trận gặp Chelsea vào hồi tháng 10. Bạn cảm thấy rằng nếu trận đấu kéo dài thêm 10 phút nữa thì
United có lẽ đã thắng. Trận gặp Arsenal ở Emirates và Liverpool ở Anfield cũng cho cảm giác tương tự. Đó là một lối đi hẹp, đôi khi nó thành công, đôi khi lại không. Đa phần trong năm nay nó đã thành công.
Nhiều đội xem trận họ gặp United như chung kết của họ. Khi Quỉ Đỏ đến nơi, họ vùng dậy và muốn ra sức đá một trận. Chiến lược của United mùa này vẫn đang là 'cứ cho họ làm vậy.' Chúng ta rất khó để xuyên phá nên cứ để họ tốn năng lượng tìm cách xuyên phá, rồi sang hiệp 2 chúng ta sẽ vặt lông họ. Ở những trận đối phương mặc kệ cho United kiểm soát nhịp độ trận đấu, United cũng thường chơi rất chậm rãi trong nửa đầu - để tiết kiệm năng lượng.
Lần duy nhất United khởi đầu trận đấu ngon lành là 2 trận đấu gặp Leeds. Họ là đội chơi với nhịp độ nhanh, và nếu bạn không bắt kịp là đi đời với họ [5].
Lại lần nữa, không phải là không có rủi ro. Chơi chậm với một đội không chậm sẽ khiến bạn hở toang trước những cuộc phản công và làm bạn bị bất ngờ với những đợt tấn công nhanh. Thu hẹp mức độ tấn công lại sẽ kéo tới áp lực và khiến bạn dễ bị tổn thương do một cầu thủ phạm sai lầm cá nhân, hoặc do đối thủ tận dụng được tình huống cố định (xem lại phía trên).
Mọi thứ đều dẫn tới câu hỏi, rốt cuộc là vì sao bạn lại muốn chơi cái kiểu này?
Thật ra là khá đơn giản. Đây không phải mùa bóng thông thường. Mà đây là mùa bóng COVID. Chúng ta đang phải nhét nhiều trận hơn vào ít ngày hơn và nó đang tạo ra gánh nặng. Chất lượng chuyện môn nói thẳng ra đã trở nên khá tệ hại (
Michael Caley rất phù hợp gọi đấy là “
Covid Struggleball”).
Đây không phải chuyện của riêng United. Mà đây là chuyện của toàn bộ giải đấu. Khi United có những màn trình diễn xám xịt trong tháng 2 và tháng 3 [6] fans đã hoảng lên rằng có thể họ sẽ bị rơi khỏi top 4. United thực ra đã nới rộng khoảng cách với vị trị thứ 5 trong khoảng thời gian đấy vì
tất cả mọi người đều đang gặp khó khăn!
Bạn cần một đội hình có chiều sâu để chịu được mùa giải nặng nhọc đến điên rồ này (không phải ngẫu nhiên mà năm nay City đang rất ổn) và United đơn giản là không có sự xa xỉ đó.
Với một đội ngũ trông thì có vẻ như huấn luyện viên có thể xoay tua cầu thủ cả mùa, tới giờ mọi thứ lại không hề diễn ra như vậy. Donny van de Beek không ổn định nhanh được như mọi người kì vọng. Nemanja Matic dường như không thể chơi được nhiều hơn một lần mỗi 3 trận. Paul Pogba hay dính chấn thương suốt 2 mùa qua và cần được tính từng phút ra sân để giữ thể trạng. Tương tự số phút ra sân của cầu thủ 33 tuổi Edinson Cavani cũng cần tiết chế để đảm bảo thể trạng của anh. Anthony Martial cả mùa này vẫn chưa thông được nòng, còn Mason Greenwood thì mới làm được vậy cách đây có một tháng.
Việc này tăng thêm gánh nặng không đáng có cho Marcus Rashford và Bruno Fernandes, nhưng thật lòng mà nói thì 2 đứa này vẫn sẽ xin được chơi đủ từng phút cho dù có bị cắt chân đi. Trận duy nhất Bruno không đá chính (sân khách gặp West Ham) là hiệp 1 dở nhất mùa này của United.
Việc United vẫn đang chiến đấu tốt như vậy vào cuối mùa giải - họ đã thắng 5 trong 6 trận gần nhất và 6 trong 9 trận gần nhất - cũng như việc họ vẫn thổi bay các đối thủ ở hiệp 2 là minh chứng cho mức độ thể lực của họ, nhưng thể lực của đội đơn giản là không thể cứ thế phát triển kiểu đấy.
United đã kiệt sức khi kết thúc Dự án Tái khởi động của mùa trước và chưa bao giờ có cơ hội để hồi phục. Chỉ 2 tuần sau họ đã phải đá nốt Europa League. Rồi 2 tuần sau đó nhiều cầu thủ của họ phải thực hiện nghĩa vụ trên đội tuyển quốc gia. Bạn không thể phát triển mức thể lực nếu bạn không bao giờ có cơ hội nghỉ ngơi phục hồi hoàn toàn và phải bỏ cả mùa ra để chơi đuổi bắt. Nhưng thùng xăng của bạn sẽ còn lại ít nhiều vào cuối mùa nếu suốt cả mùa bạn vẫn đang tối thiểu hoá thời gian cần phải dùng năng lượng của mình ở mức tối đa.
Làm việc thông minh hơn, thay vì gắng sức hơn.
United có lẽ chơi hay hơn khi có Cavani trên sân nhưng bạn cần quản lí thời gian thi đấu của anh để không bào mòn thể trạng. Nếu anh chỉ cần chơi 45 phút để giúp đội có 3 bàn thắng (sân khách gặp Southampton, sân nhà gặp Burnley) thì tại sao phải để anh thi đấu nhiều hơn thế?
Nhưng vì sao lại để anh ra sân sau khi nghỉ giữa trận và hạn chế thời gian anh có thể gây ảnh hưởng? Sao không cho anh đá chính và thay ra sau khi United đã dẫn trước?
Nói đơn giản thì, đánh oanh tạc kiểu vậy không phải lúc nào cũng thành công. Đôi khi đối thủ chấp nhận thách thức và chịu đựng được mọi đòn đánh của bạn. Thế rồi rốt cuộc bạn đã chơi nhiều hơn 45 phút và mặc dù có thể bạn vẫn giành chiến thắng, bạn đã thi đấu nhiều hơn dự định và việc đó có thể gây ảnh hưởng tiêu cực cho chính bạn trong trận tiếp theo [7].
United đã thử cách này vào mùa trước. Trong chiến dịch tái khởi động, họ xuất phát với đội hình mạnh nhất từ trận này sang trận khác sau đó dùng 5 quyền thay người để đưa họ ra nghỉ. Nhưng rất nhanh chóng, họ bắt đầu cần nhiều thời gian hơn một chút để kiểm soát trận đấu, rồi trận sau lại tiếp tục cần nhiều thời gian thêm một chút. Họ dần dần bị bào mòn rồi đến cuối mùa thì kiệt sức.
Khi bạn tấn công ngay từ đầu, đối phương cũng đang còn sức và có thể đối phó với các đợt tấn công đó. Nên là trong khi bạn đang bào sức của họ, bạn cũng đang bào sức của chính mình. United đã có 10 trận mùa này với xG hiệp đầu cao hơn xG hiệp sau. Họ mới chỉ thắng được 5 trận trong số đó [8].
Làm việc thông minh hơn thay vì gắng sức hơn. Để đối phương tự làm mệt mình rồi trừng phạt họ với thể trạng sung mãn. Đó chính là lí do rốt cuộc bạn vẫn để cặp trụ McFred đá chính trong trận sân nhà gặp Burnley. Đó là một nước cờ tuyệt đối quái gở, nhưng trên thực tế mục đích của việc đó đơn giản là để tiêu hết 45 phút đầu tiên và bắt đầu làm Burnley xuống sức. Sau đó thì chỉ việc mang một Cavani sung sức vào và cho đội bạn đang mệt mỏi hít khói.
United đã đánh bại đối phương ở hiệp 2 suốt cả mùa giải, mặc cho sự thật rằng nhiều tuần hơn là không United phải đá một trận giữa tuần ở châu lục, trong khi đối thủ của họ được nghỉ ngơi. Việc này có lẽ đã khiến đối thủ của họ cho rằng United sẽ phải chịu trận và tìm cách tấn công phủ đầu họ - và tự mình rơi trúng vào đấu pháp của United. Cũng có lẽ không phải ngẫu nhiên mà chuỗi trận đấu tệ nhất mùa này của United (không kể tháng 9) là khi không có trận nào ở các cup Châu Âu và
tất cả mọi người đều phải chơi vào giữa tuần.
Việc United khởi đầu uể oải ở đầu mùa khả năng là kết quả của việc không có thời gian đá giao hữu trước mùa và thiếu cảm giác thi đấu, nhưng không mất nhiều thời gian để Solskjær nhận ra việc tận dụng lợi thế để bào thời gian và nhắm lấy chiến thắng muộn [9].
Làm việc thông minh hơn thay vì gắng sức hơn. United đã làm điều này cả mùa giải và nó đã đưa họ đi xa được tới đây. Họ sẽ còn phải tiếp tục như thế nhiều hơn nữa với lịch thi đấu điên rồ trong vài tuần sắp tới.
__________________________________________________________________________________
[1]
Cũng là cái mà ông bị hỏi về nhiều hơn hẳn các huấn luyện viên khác
[2]
Tốt nhất giải, ngang với 6 đội nữa
[3]
Nghiêm túc đấy, theo như WhoScored thì họ mới để thủng lưới 18 bàn từ các tình huống mở - 0.55/trận - ít thứ 2 toàn giải đấu
[4]
Hiển nhiên một trong những trận đó là với Spurs (H), một trận là với Brighton (H) nhờ vào 1.36xG tới từ 2 cú sút trong bàn thắng của Danny Welbeck, 3 trận còn lại là West Ham (A), Man City (H) và Sheffield United (A)
[5]
United
đã có 5 phút đầu rất sắc nét khi gặp City, nhưng 40 phút tiếp theo thì không hề
[6]
Khoảng thời gian trùng với sự vắng mặt của Paul Pogba hmmm
[7]
Nghĩ lại những trận vào cuối tháng 12 đầu tháng 1 gặp Wolves, Burnley và Fulham, khi United khởi đầu trận đấu mạnh mẽ nhưng không thắng được cho tới cuối trận. Đoán xem 2 cầu thủ nào bị chấn thương rất nhanh sau đó?
[8]
Sẽ không khiến bạn ngạc nhiên khi biết 2 trong 5 trận thắng đó là gặp Leeds và trận Southampton thi đấu với 10 người. Trận thứ 3 (Aston Villa) thắng nhờ một quả phạt đền.
[9]
Newcastle, PSG