ôi nhớ lúc khi còn làm ở VN, đám bạn bè hoặc bà con khi nghe mức lương tôi làm thì cứ trầm trồ rằng "sướng như tiên," trong khi thực chất mức lương đó cũng chỉ nhỉnh hơn chút đỉnh mức lương tôi kiếm được trước khi về VN. Mọi người cứ cho rằng, ở VN mà làm như vậy là sống sướng gấp mấy lần ở Mỹ. Sự thực là sao? Tôi xin làm một so sánh như sau:
- Một gia đình ở Hoa Kỳ có 3 chi phí lớn nhất là: tiền nhà, tiền xe, và tiền ăn uống (bao gồm ở nhà + ăn ngoài).
- Ở VN, thì có 3 chi phí lớn nhất (cho Việt Kiều): tiền nhà, tiền xe, và tiền học phí cho con cái.
Giả sử một người có lợi tức $100,000/năm, trừ thuế khoảng 20%, tức còn khoảng $80,000/năm = $6,700 tháng cho chi phí.
Ở Los Angeles, chí phí chính bao gồm
1. Giả sử bạn mua một ngôi nhà ở mức khoảng $400,000 (bốn phòng ngủ / 2 tắm, miếng đất rộng khoảng 5000-6000 square feet, hay tương đương 500 đến 6000 mét vuông). Giả sử bạn có tiền cọc $100,000: vay $300,000 trong vòng 30 năm với mức lời 5.25%/năm, thì tiền nhà hàng tháng như sau:
tiền nhà + thuế thổ trạch + bảo hiểm là: $1660 + $500 + $40 = $2200.
2. Giả sử bạn mua một chiếc xe Camry LE, 6 máy có giá khoảng $25,000. Giả sử bạn đặt tiền cọc $5000, vay $2000 với mức lời 8%/năm:
Tiền xe + bảo hiểm = $405 + $50 = $455
3. Tiền ăn uống cho gia đình 4 người, bao gồm: thức ăn $150/người (nấu ăn), ăn ngoài mỗi tuần 1 lần $ 75/lần. Tiền ăn sẻ là:
Tiền ăn ở nhà + ăn ngoài = $600 + $300 = $900
Như vậy: ba khoản chi phí chính tất cả ngốn khoảng $3555/tháng. Những chi phí linh tinh khác như xăng, giải trí, cắt tóc, cà phê cho khoảng $200/người, tức thêm $800/gia đình. Như vậy tổng chi khoảng $4355/tháng.
Ở SG, chi phí chính bao gồm:
1. Nếu bạn muốn mua một cái nhà có diện tích đất tương đương như ở Los Angeles ở Phú Mỹ Hưng, thì bạn cần phải bèo là $1 triệu dollar Mỹ, chưa kể tiền xây (đất tính giá bèo ở Phú Mỹ Hưng, khu tốt tốt khoảng VND 36 triệu / mét vuông = $2,000/mét vuông). Thật ra, một miếng đất có thể xây biệt thự ở VN khả dĩ là vào khoảng : 10mm X 20mm = 300 mét vuông. Cứ cho rằng bạn có thể mua cái căn biệt thự giá hời ở diện tích đất 300 mét vuông với giá $600,000. Với số tiền down tương đương là $200,000, vay 30 năm với phân lời 8%/năm (ở VN phân lời phải cao hơn), thì tiền nhà phải trả như sau:
Tiền Nhà = $2935 (ở VN thuế thổ trạch thấp, không đáng kể nên không tính vào)
2. Bạn cần một cái xe 4 bánh ở SG. Xe Camry LE 6 máy như trên thì VN khoảng $62,000-$65,000. Tính ra thì cũng hơi phí nên chỉ dùng xe Camry 4 máy "Made In Vietnam" thôi, giá $55,000. Giả sử bạn chỉ down $5000 (giống như ở Mỹ), vay $50,000 với phân lời 10% trong 5 năm (thực ra là 12% cho tiền VND, còn vay $ thì thấp hơn chút đỉnh)
Tiền xe + Tiền bảo hiểm = $1062 + $40 = $ 1100
3. Nếu bạn là Việt Kiều, thì bạn muốn cho con bạn học trường tư, bèo bèo là trường hợp tác giữa Úc + VN giá $4000/năm học; Trường tốt tốt một chút (của Singapore) thì khoảng $6,000/năm học, còn trường của Đế Quốc Mỹ (Phú Mỹ Hưng) hay Anh (Quận 9) thì bèo gì phải $12,000/năm. Giả sử bạn chỉ chọn trường trung bình của Singapore thì học phí là $12,000 cho hai đứa con = $1000/tháng.
Như vậy,ba khoản chí phí chính này tổng cộng là = $5035.
Những khoảng chi phí như ăn uống (mua đồ siệu thị cho vệ sinh) thì khoảng $75/người + ăn ngoài 1 lần / tuần khoảng $50/lần
Tiền ăn hàng tháng: nhà + ăn ngoài = $300+200 = $500/tháng
Những chi phí lặt vặt khác tương tự như ở Mỹ, bao gồm xăng nhớt, cắt tóc (roáy tai) gội đầu, cà phê giải trí cho khoảng $75/người, thì hàng tháng tốn thêm khoảng $300 nữa.
Tổng chi phí hàng tháng sẻ là = $2935 + $1100 + $1000 + $500 + $300 = $5835/tháng
So sánh hai con số $4355 (Los Angeles) với $5835 (SG) , cho thấy cùng một mức sống tương đương thì chi phí ở VN mắc hơn khoảng 33%. Cho nên nếu về VN mà làm lương 100% nhưng sống với mức sống trung lưu thôi, thì bạn chỉ làm vừa vặn, đủ sống. Dĩ nhiên số tiền còn lại khoảng $6700-5835 = $835 thì có thể mua nhiều dịch vụ khác nhiều hơn là có thể mua tại Mỹ:
Ví du: massage ở Mỹ: $100/giờ (luôn típ), ở VN: $10/giờ (luôn tip)