Cơ bản là nó bị đánh nhiều năm, nhưng ko có sức để hồi phục thì gọi là tự diệt vong chứ gì nữa. Nó mất nc ko phải do người ta đánh chiếm, đồng hóa hay bất cứ cái gì khác mà dân nó tự bỏ đất, bỏ làng ra đi ngày càng nhiều, tụ về còn một rẻo đất be bé nên nó suy yếu trầm trọng.
Từ thời Lê Hoàn đã qua đô hộ Chămpa, cử người ở lại làm vua Chămpa, đc 6 năm thì dân Chămpa mới khởi nghĩa chống lại cơ mà.
Đang nói đến những vùng đất phía Nam thần phục nhà Nguyễn chứ ko thần phục Chămpa, dân Việt di cư từ 2 đầu, trên xuống và dưới lên. Dân Việt di cư đến đâu thì dân Chăm dạt ra, bỏ đi đến đấy.
Thời chúa Nguyễn, Chămpa được hưởng nhiều đặc ân của chúa Nguyễn, xưng thần với chúa Nguyễn, được chúa Nguyễn phong Vương, đất đai sát nhập vào đất đai chúa Nguyễn, chứ ko phải bị chúa Nguyễn đem quân vào dẹp. Nếu dùng chữ chinh phạt, thảo phạt hay đánh dẹp gì cũng sai hết ráo chứ đừng nói gì đến dùng chữ xâm lược. Người Chămpa còn được hưởng quyền tự trị đến tận năm 1832 mới bị xóa bỏ vùng tự trị đó, mà họ cũng coi như dân Việt, không có phân biệt gì ráo nên thực sự trên 150 năm nay cũng không có cuộc khởi nghĩa nào của người Chăm cả.